Nghị định 102/2026/NĐ-CP quy định những chế tài mới về xử phạt vi phạm cạnh tranh sẽ có hiệu lực từ ngày 20/5, nổi bật là mức phạt lên tới 2 tỷ đồng với vi phạm tập trung kinh tế.

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 102/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 75/2019/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh. Nghị định có nhiều quy định mới nhằm siết chặt kỷ cương thị trường, đặc biệt là với các hành vi vi phạm về tập trung kinh tế và gian dối thông tin.

Nghị định mới tập trung làm rõ cách tính tiền phạt và doanh thu vi phạm của doanh nghiệp. Cụ thể, Nghị định quy định mức phạt tiền từ 100 đến 200 triệu đồng đối với doanh nghiệp có hành vi vi phạm nhưng tổng doanh thu trên thị trường liên quan trong năm tài chính liền kề trước đó bằng 0. Mức phạt này cũng được áp dụng mở rộng cho các doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế nhưng không trên cùng thị trường liên quan, không cùng chuỗi sản xuất, phân phối và không phải là đầu vào hay bổ trợ cho nhau.

Về nguyên tắc xử phạt, mức tiền phạt cụ thể sẽ là mức trung bình của khung tiền phạt. Nếu có tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng, mức phạt sẽ được điều chỉnh giảm xuống hoặc tăng lên tương ứng, trường hợp có cả hai tình tiết thì sẽ được bù trừ cho nhau.

Nhằm ngăn chặn các vụ sáp nhập, mua lại trái phép gây ảnh hưởng đến môi trường cạnh tranh, Nghị định 102 quy định mức phạt rất nặng đối với hành vi không thông báo tập trung kinh tế hoặc thực hiện khi chưa có kết quả thẩm định. Theo đó, phạt tiền từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng đối với doanh nghiệp có tổng tài sản, doanh thu bán ra hoặc doanh số mua vào tại Việt Nam dưới 3.000 tỷ đồng.

Đối với doanh nghiệp có tổng tài sản, doanh thu hoặc doanh số từ 3.000 tỷ đồng trở lên, mức phạt sẽ từ 1 đến 2 tỷ đồng. Tuy nhiên, mức phạt này được giới hạn không vượt quá 5% tổng doanh thu của doanh nghiệp vi phạm trên thị trường liên quan trong năm tài chính liền kề.

Đặc biệt, nếu doanh nghiệp thực hiện tập trung kinh tế thuộc trường hợp bị cấm, mức phạt có thể lên tới từ 1% đến 5% tổng doanh thu. Kèm theo đó, cơ quan chức năng sẽ áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả nghiêm khắc như buộc chia, tách doanh nghiệp đã sáp nhập, hợp nhất; buộc bán lại một phần hoặc toàn bộ vốn góp, tài sản đã mua; hoặc buộc chịu sự kiểm soát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về giá cả và các điều kiện giao dịch khác.

Bên cạnh đó, Nghị định mới cũng nâng mức răn đe đối với các hành vi bất hợp tác, gian dối trong quá trình điều tra vụ việc cạnh tranh. Các tổ chức, cá nhân sẽ bị phạt từ 20 đến 30 triệu đồng nếu cung cấp không đầy đủ thông tin, tài liệu theo yêu cầu. Mức phạt từ 20 đến 50 triệu đồng sẽ áp dụng đối với các hành vi không cung cấp tài liệu, cung cấp thông tin gian dối, làm sai lệch hồ sơ, cưỡng ép người khác gian dối hoặc cố tình che giấu, tiêu hủy chứng cứ.

Đáng chú ý, nếu phát hiện doanh nghiệp có hành vi gian dối làm sai lệch kết quả, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia có quyền bãi bỏ thông báo hợp lệ hoặc hủy bỏ quyết định thẩm định về việc tập trung kinh tế đã ban hành trước đó.

Nhằm tạo thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân thực hiện nghĩa vụ nộp phạt, Nghị định 102/2026/NĐ-CP đã bổ sung và mở rộng các hình thức thanh toán. Người vi phạm hiện có thể lựa chọn nộp tiền mặt trực tiếp tại Kho bạc Nhà nước, các ngân hàng thương mại được chỉ định, hoặc thực hiện chuyển khoản trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia, các dịch vụ thanh toán điện tử của ngân hàng và tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán./.