Trong dòng chảy chuyển đổi số, đoàn viên thanh niên ở Quảng Trị đã tích cực số hóa di tích, kết nối hiện tại và lịch sử, lưu giữ ký ức và thúc đẩy du lịch thông minh qua công nghệ hiện đại.

Quảng Trị - mảnh đất từng đi qua những năm tháng khói lửa chiến tranh thì nay lưu giữ lịch sử bằng một cách khác. Những “địa chỉ đỏ,” ký ức chiến trường hay câu chuyện một thời “hoa lửa” dần hiện diện trên không gian số qua mã QR, video tư liệu và các mô hình số hóa. Đằng sau những dữ liệu ấy là câu chuyện của công nghệ và dấu ấn tiên phong của tuổi trẻ.

Phóng viên TTXVN thực hiện 2 bài viết với chủ đề “Đánh thức” di sản trong kỷ nguyên số, cho thấy thông qua các hoạt động từ số hóa di tích, xây dựng bản đồ số đến lan tỏa hình ảnh quê hương trên không gian mạng, tuổi trẻ Quảng Trị đang góp phần đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng, mở thêm không gian mới cho bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch thông minh trong kỷ nguyên số.

Bài 1: Chạm tới cảm xúc khi kết nối quá khứ với hiện tại

Trong dòng chảy chuyển đổi số, đoàn viên thanh niên ở Quảng Trị kịp thời thực hiện hành trình đặc biệt: đưa lịch sử bước lên không gian số. Từ những “địa chỉ đỏ”, di tích chiến tranh đến ký ức của các nhân chứng lịch sử, thế hệ trẻ hôm nay đang dùng chính ngôn ngữ công nghệ của thời đại để kết nối quá khứ với hiện tại, đưa lịch sử đến gần hơn với cộng đồng.

Kể chuyện lịch sử, di sản bằng công nghệ số

Một ngày đầu hè nắng rát, giữa không gian xanh mát và yên bình của Quảng trường Hồ Chí Minh (phường Đồng Hới), người dân và du khách tìm về Đền thờ Bác Hồ và các anh hùng liệt sỹ để dâng hương, tưởng niệm những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Không chỉ là “địa chỉ đỏ” giàu giá trị lịch sử, nơi đây đang trở thành điểm kết nối để thế hệ hôm nay tiếp cận quá khứ bằng cách gần gũi và hiện đại hơn.

Trong khuôn viên Đền thờ, du khách và các bạn trẻ dừng lại khá lâu trước tấm bảng gắn mã QR đặt cạnh công trình. Chỉ vài thao tác quét mã trên điện thoại, các thông tin, hình ảnh, video tư liệu cùng phần thuyết minh tự động hiện lên sinh động.

Những ký ức về một thời khói lửa vốn hiện diện qua bia đá, hiện vật hay trang sách, nay được kể và lưu giữ lại trực quan hơn trên nền tảng số. Đằng sau những mã QR nhỏ bé ấy không chỉ là ứng dụng công nghệ trong bảo tồn di sản mà còn là dấu ấn tiên phong của tuổi trẻ Quảng Trị trong hành trình lưu giữ, kết nối và lan tỏa ký ức quê hương.

Chị Nguyễn Thị Kiều Trang, Bí thư Đoàn phường Đồng Hới cho biết: Công trình số hóa Quảng trường Hồ Chí Minh - Đền thờ Bác Hồ và các anh hùng liệt sỹ tỉnh Quảng Trị cùng Di tích Nhà lao Đồng Hới là công trình thanh niên có ý nghĩa sâu sắc, thể hiện vai trò xung kích của tuổi trẻ phường Đồng Hới trong ứng dụng công nghệ số, góp phần xây dựng quê hương ngày càng văn minh, hiện đại.

Công trình đang từng bước phát huy hiệu quả trong việc đưa lịch sử đến gần hơn với mỗi chúng ta. Để hoàn thiện kho dữ liệu, các đoàn viên thanh niên được phân công theo từng nhóm phụ trách thu thập tư liệu, chụp ảnh, quay phim, dựng mô phỏng, biên soạn thuyết minh và thiết kế mã QR.

Nhờ đó, dữ liệu về di tích được số hóa bài bản, trực quan và dễ tiếp cận. Mỗi mã QR vừa cung cấp thông tin chi tiết vừa góp phần tái hiện sinh động những giá trị lịch sử, giúp người dân, du khách và các bạn trẻ hiểu hơn về mảnh đất và con người Đồng Hới, Quảng Trị theo cách mới mẻ, hiện đại.

Không chỉ ở Đồng Hới, nhiều mô hình tương tự cũng đang được triển khai tại các địa phương ở Quảng Trị. Tại phường Đông Hà, đoàn viên thanh niên đã chủ động đề xuất, triển khai các ý tưởng như: làm video, thiết kế app, gắn mã QR cho các di tích nhằm lan tỏa giá trị lịch sử trên nền tảng số.

Anh Dư Quang Tài, Bí thư Đoàn phường Đông Hà cho hay: Theo thời gian, nhiều di tích sẽ xuống cấp, vì vậy việc số hóa hình ảnh, dữ liệu, mô hình 3D… có ý nghĩa quan trọng trong lưu giữ nguyên trạng để phục vụ nghiên cứu, phục dựng sau này. Việc ứng dụng công nghệ số giúp bảo tồn di sản, đồng thời kết nối truyền thống với công nghệ hiện đại, mở thêm cơ hội phát triển du lịch thông minh.

Thực tế, nhiều hình ảnh di tích lịch sử sau khi được số hóa đã lan tỏa mạnh trên mạng xã hội, thu hút sự quan tâm của giới trẻ theo cách tự nhiên hơn so với các hình thức tuyên truyền truyền thống.

Ở xã Hoàn Lão, công trình thanh niên “Số hóa di tích lịch sử cách mạng cấp quốc gia Ga Bố Trạch” cũng đang tạo hiệu ứng tích cực trong cộng đồng. Bí thư Đoàn xã Hoàn Lão Phan Thị Kim Phương chia sẻ: Đoàn viên thanh niên địa phương đã trực tiếp tham gia xây dựng mã QR, số hóa tư liệu lịch sử, kết nối dữ liệu với Google Maps và các nền tảng số để người dân, du khách dễ dàng tiếp cận thông tin. Việc trực tiếp tham gia số hóa cũng giúp nhiều bạn trẻ hiểu sâu hơn về giá trị lịch sử quê hương và hình thành ý thức trách nhiệm trong bảo tồn di sản.”

Trong dòng chảy công nghệ hôm nay, những mã QR đặt bên cạnh di tích không đơn thuần chỉ là ứng dụng kỹ thuật số, đó còn là cách mà người trẻ góp phần mở thêm cánh cửa để lịch sử bước gần hơn với hiện tại.

“Đại sứ số” của di sản

Không chỉ số hóa di tích hay dữ liệu lịch sử, nhiều đoàn viên thanh niên ở Quảng Trị còn đang tham gia một “cuộc chạy đua với thời gian” để lưu giữ ký ức của các nhân chứng lịch sử trước khi quá muộn.

Tại xã Quảng Ninh, nhiều tháng qua, các đội hình thanh niên tình nguyện đã đến từng gia đình cựu chiến binh để ghi âm, ghi hình lại những câu chuyện thời “hoa lửa.” Hiện nay, địa phương đã thu thập được hơn 200 câu chuyện để xây dựng kho dữ liệu số về lịch sử địa phương.

Chị Nguyễn Thị Minh Ngọc, Phó Bí thư Đoàn xã Quảng Ninh chia sẻ: Đây thực sự là “cuộc chạy đua với thời gian” bởi các nhân chứng lịch sử ngày càng cao tuổi. Nếu không kịp ghi lại, nhiều ký ức quý giá sẽ dần mất đi.

Trên hành trình số hóa di sản, điều quan trọng nhất là làm sao để lịch sử chạm tới cảm xúc người trẻ bằng cách tự nhiên, gần gũi. Khi lịch sử được kể bằng video, audio, hình ảnh trực quan hay trải nghiệm số sẽ giúp người dân dễ tiếp cận và ghi nhớ hơn, đặc biệt thêm tự hào và trân trọng những giá trị lịch sử, văn hóa của dân tộc.

Không chỉ lưu giữ lời kể, đoàn viên thanh niên còn số hóa ảnh tư liệu, giấy tờ lịch sử, dữ liệu Đảng bộ địa phương và triển khai mã QR tại nhiều “địa chỉ đỏ” như: Nhà nhóm thôn Trung, Bến phà Quán Hàu, Bia tưởng niệm vụ thảm sát chợ Gộ hay Địa đạo Văn La.

Từ những câu chuyện được ghi lại bằng điện thoại, máy quay hay các dữ liệu số hóa giản dị ấy, ký ức lịch sử, giá trị di sản đang dần được nối dài bằng trách nhiệm của một thế hệ trẻ lớn lên trong hòa bình.

Cựu chiến binh Hoàng Thường, ở thôn Thượng Hậu, xã Quảng Ninh xúc động cho biết, điều khiến ông trăn trở nhiều năm nay là những ký ức chiến tranh rồi sẽ dần phai nhạt khi lớp người từng đi qua bom đạn ngày một già yếu. Vì vậy, khi thấy các đoàn viên thanh niên triển khai chương trình số hóa di sản, tìm đến những nhân chứng lịch sử để ghi âm, quay, chép lại từng câu chuyện, ký ức của thời khói lửa, ông cảm nhận rõ sự trân trọng của thế hệ trẻ đối với lịch sử quê hương.

Cựu chiến binh Hoàng Thường xúc động bày tỏ: “Có những ký ức tưởng chừng sẽ ngủ quên theo năm tháng, giờ được các cháu lưu giữ lại cẩn thận. Tôi thấy ấm lòng và yên tâm hơn khi lịch sử không bị lãng quên mà đang được thế hệ trẻ lưu giữ và trân trọng.”

Anh Đinh Trung Hiếu, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh đoàn Quảng Trị cho biết: Từ thực tiễn các mô hình tại cơ sở có thể thấy đoàn viên, thanh niên không chỉ tham gia mà đang giữ vai trò tiên phong trong hành trình số hóa và lan tỏa giá trị lịch sử, di sản.

Nhiều công trình do chính các bạn trẻ triển khai như số hóa Hang Lèn Đại Hòa hay xây dựng sản phẩm QR, video giới thiệu di tích ở Nam Đông Hà… đã cho thấy sự chủ động và sáng tạo rất rõ. Điều đáng ghi nhận nhất là người trẻ đã biết chuyển hóa lịch sử từ “ký ức tĩnh” sang “trải nghiệm động.”

Thông qua bản đồ số, mã QR, video, infographic hay nền tảng trực tuyến, lịch sử trở nên gần gũi hơn với cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ ngày nay.

Tuổi trẻ hôm nay không chỉ tiếp nhận ký ức lịch sử mà còn trực tiếp kể lại câu chuyện quê hương bằng chính ngôn ngữ số của thế hệ mình. Mỗi video ngắn về di tích, mỗi bức ảnh lịch sử đăng trên mạng xã hội hay các infographic giới thiệu “địa chỉ đỏ” đều gửi gắm trong đó niềm tự hào và tình yêu với quê hương, đất nước của thế hệ hôm nay.

Từ những cách làm gần gũi và sáng tạo ấy, hình ảnh Quảng Trị đang được lan tỏa mạnh mẽ trên không gian số. Trong hành trình ý nghĩa đó, tuổi trẻ trở thành người nối dài ký ức quê hương bằng công nghệ của thời đại mới./.

Bài cuối: Mở không gian mới cho du lịch thông minh

​

​