Sứa Chrysaora sp. có khả năng gây ngứa mạnh khi tiếp xúc; người chạm phải xúc tu có thể cảm thấy đau nhói, bỏng rát hoặc như kim châm; vùng da tiếp xúc có thể nổi mẩn đỏ, sưng.

Sứa ngứa có khả năng gây đau rát, nổi mẩn đỏ, phồng rộp da khi tiếp xúc với xúc tu. Trước thông tin phản ánh về sự xuất hiện của loài sứa này tại bãi tắm Hòn Gai và một số vùng biển lân cận, thành phố Quảng Ninh đã yêu cầu các cơ quan, đơn vị liên quan tăng cường theo dõi, cảnh báo và triển khai biện pháp bảo đảm an toàn cho người dân, du khách.

Theo đề nghị của Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ninh, các nhà khoa học Phân viện Hải dương học tại Hải Phòng thuộc Viện Hải dương học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) đã hỗ trợ nhận diện, cung cấp thông tin về đặc điểm sinh học và khả năng gây ngứa của loài sứa này.

Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Văn Quân, Phân viện trưởng Phân viện Hải dương học tại Hải Phòng đã nghiên cứu các hình ảnh, video được cung cấp, đồng thời tham khảo thêm ý kiến của các chuyên gia Nhật Bản để đưa ra những nhận định bước đầu.

Kết quả cho thấy, đây là sứa Chrysaora sp., thường được gọi là sứa ngứa hoặc sứa lửa, thuộc họ Pelagiidae, bộ Semaeostomeae, lớp Scyphozoa.

Loài sứa này có kích thước không lớn so với nhiều loài sứa khác, đường kính cơ thể thường khoảng 15-20 cm. Phần dù có dạng bán cầu hoặc hơi phẳng, bán trong suốt hoặc màu vàng nhạt; trên bề mặt ngoài thường có các vân hình sao màu nâu đậm với khoảng 32 tia phóng xạ. Xúc tu dài, thường gấp 2–3 lần đường kính dù.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Văn Quân, loài sứa này được ghi nhận phân bố ở nhiều vùng nước ven bờ Việt Nam. Từ tháng 6 đến tháng 8, sau khi các loài sứa kinh tế như sứa trắng, sứa đỏ giảm đi sau những cơn mưa đầu mùa, sứa ngứa có thể xuất hiện với mật độ khá dày tại những vùng nước có độ muối và độ trong tương đối cao.

Sứa Chrysaora sp. có khả năng gây ngứa mạnh khi tiếp xúc. Người chạm phải xúc tu có thể cảm thấy đau nhói, bỏng rát hoặc như kim châm; vùng da tiếp xúc có thể nổi mẩn đỏ, sưng, xuất hiện những vệt dài theo hình xúc tu, thậm chí phồng rộp hoặc nổi bọng nước. Một dữ liệu đáng chú ý được ghi nhận ngay tại Quảng Ninh.

Trong đợt quan sát tại vùng biển Trà Cổ vào tháng 8/2019, các nhà khoa học từng phát hiện hai loài sứa ngứa xuất hiện ở tầng nước mặt. Mật độ khi đó được ghi nhận ở mức khoảng 30-50 cá thể trên 1.000m3 nước biển. Việc sứa xuất hiện dày theo mùa không chỉ là vấn đề sinh thái biển mà còn có ý nghĩa trực tiếp đối với những khu vực có hoạt động du lịch, nghỉ dưỡng và tắm biển.

Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Văn Quân khẳng định việc nhận diện và cung cấp các thông tin khoa học về đặc điểm sinh học, mùa xuất hiện và khả năng gây ngứa của loài sứa góp phần giúp cơ quan quản lý và người dân hiểu rõ hơn về hiện tượng sứa xuất hiện tại vùng biển Quảng Ninh, nhất là tại các khu vực ven bờ có hoạt động tắm biển và du lịch.

Nhằm chủ động phòng ngừa và hạn chế tối đa sự cố, các đơn vị chức năng của thành phố Quảng Ninh đã đẩy mạnh tuyên truyền, cảnh báo đến các cơ sở lưu trú, doanh nghiệp lữ hành, hướng dẫn viên và du khách về tình hình thực tế tại vùng biển Hòn Gai để chủ động phòng tránh. Đồng thời, các đơn vị kinh doanh dịch vụ du lịch tại bãi tắm được yêu cầu triển khai ngay các phương án bảo vệ sức khỏe du khách và cập nhật thường xuyên các khuyến cáo phù hợp.

Các đơn vị quản lý bãi tắm được chỉ đạo thực hiện biện pháp kỹ thuật khẩn cấp như giăng lưới chắn xung quanh khu vực bãi tắm từ mặt nước đến sát đáy biển với kích thước mắt lưới đủ nhỏ để ngăn sứa và xúc tu trôi dạt theo dòng nước. Bên cạnh đó, lực lượng chuyên trách cùng phương tiện vớt sứa phải được bố trí thường xuyên, người thực hiện nhiệm vụ phải trang bị đầy đủ bảo hộ an toàn.

Trong trường hợp phát hiện người dân hoặc du khách bị sứa đốt, các đơn vị phải nhanh chóng sơ cứu ban đầu, hỗ trợ nạn nhân và phối hợp ngay với cơ sở y tế để xử lý kịp thời các trường hợp có biến chuyển nghiêm trọng.

Đơn vị chức năng thành phố Quảng Ninh cũng đề nghị các địa phương chủ động theo dõi, khi phát hiện sứa xuất hiện bất thường hoặc mật độ tăng cao phải lập tức báo cáo về Sở để phối hợp xử lý, đảm bảo môi trường du lịch an toàn cho địa phương./.