Chi phí bảo lãnh, bảo hiểm, dự phòng rủi ro và giá dự thầu sẽ tăng lên đáng kể nếu áp dụng cứng một mức bảo hành tối thiểu 10 năm cho toàn bộ công trình giao thông.

Trong báo cáo gửi Văn phòng Trung ương Đảng liên quan đến các kiến nghị của Công ty trách nhiệm hữu hạn Tập đoàn Sơn Hải (Công ty Sơn Hải), Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã có những giải đáp về các kiến nghị đề xuất tăng mức bảo hành công trình tối thiểu 10 năm, không giữ lại tiền bảo hành tự nguyện của nhà thầu.

Không đủ cơ sở kéo dài thời gian bảo hành lên 10 năm

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết thời gian bảo hành công trình cấp đặc biệt và cấp I sử dụng vốn đầu tư công tối thiểu là 24 tháng, đây là thời gian trong quá trình khai thác vận hành mà các khiếm khuyết của công trình do lỗi thi công của nhà thầu sẽ bộc lộ ra buộc nhà thầu phải sửa chữa, khắc phục.

Theo báo cáo của Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam, nếu áp dụng cứng một mức bảo hành tối thiểu 10 năm cho toàn bộ công trình giao thông, chi phí bảo lãnh, bảo hiểm, dự phòng rủi ro và giá dự thầu sẽ tăng lên đáng kể, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay doanh nghiệp đang phải chịu nhiều áp lực tăng giá nhiên liệu vật liệu, chi phí vận tải, chi phí lãi vay.

Mặt khác, người đứng đầu ngành Xây dựng cũng khẳng định kiến nghị này không phù hợp với kinh nghiệm quản lý phổ biến của một số nước trong khu vực. Việc đề xuất kéo dài thời gian bảo hành lên 10 năm sẽ trùng với thời điểm thực hiện công tác sửa chữa định kỳ theo yêu cầu của quy trình bảo trì, vì vậy không đúng với bản chất của công tác bảo hành công trình là sửa chữa các khiếm khuyết thuộc trách nhiệm của nhà thầu thi công.

Quả quyết việc đề xuất tăng thời gian bảo hành lên tối thiểu 10 năm cho các loại công trình là không đủ cơ sở thực tế và kỹ thuật, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho rằng, với đặc điểm công trình xây dựng có nhiều loại, nhiều cấp, quy mô, tính chất kỹ thuật khác nhau và các hạng mục trong một công trình có yêu cầu việc bảo hành khác nhau nên việc quy định cụ thể thời hạn bảo hành tối đa hoặc tăng thời hạn bảo hành tối thiểu trong văn bản quy phạm pháp luật để áp dụng chung cho các loại công trình sẽ không phù hợp.

Căn cứ vào đặc điểm, tính chất kỹ thuật của công trình, chủ đầu tư quyết định việc kéo dài thêm thời hạn bảo hành công trình, hạng mục công trình so với quy định của pháp luật khi tổ chức lựa chọn nhà thầu thi công xây dựng và quy định trong hợp đồng xây dựng.

Đối với đề nghị quy định bắt buộc nhà thầu phải cắm biển công khai trên tuyến để người dân tham gia giao thông giám sát, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết việc tăng cường chất lượng công trình cần nhiều giải pháp căn cơ, đồng bộ như hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật, siết chặt quản lý từ khâu thiết kế đến thi công, nâng cao năng lực chủ đầu tư/nhà thầu và tăng cường kiểm tra, giám sát thực tế chứ không chỉ nâng cao ý thức nhà thầu.

Ngoài ra, việc cắm biển thông tin bảo hành công trình không phải là biển báo hiệu đường bộ, không phục vụ cho người tham gia giao thông, có thể gây ảnh hưởng, nhiễu thông tin cho người tham gia giao thông; việc tiếp thu ý kiến, phản ánh của người tham gia giao thông đã được thực hiện qua đường dây nóng của các cơ quan quản lý đường bộ, cảnh sát giao thông trên các biển báo trên tuyến.

Theo thông tin Bộ Xây dựng có được, hiện chưa có quốc gia nào quy định bắt buộc nhà thầu phải cắm biển công khai tên nhà thầu sau khi thi công xong công trình.

“Hơn nữa, một số dự án, công trình gồm nhiều nhà thầu tham gia, vì vậy khi cần đánh giá về chất lượng, công tác bảo hành công trình cũng phải xác định rõ nguyên nhân trách nhiệm đó thuộc về nhà thầu nào, việc này cần có cơ quan chuyên môn đánh giá và quy trách nhiệm chứ không thể chỉ để người tham gia giao thông đánh giá do chưa thực sự khách quan,” Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho hay.

Để đảm bảo việc công khai, minh bạch, đáp ứng yêu cầu về chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin theo đúng Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá chiến lược, Bộ Xây dựng sẽ chỉ đạo các cơ quan chuyên môn nghiên cứu đề xuất theo hướng công khai trên Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng và trên các trang thông tin của Bộ Xây dựng và các địa phương có liên quan đến dự án.

Giữ tiền bảo hành, bảo lãnh là cần thiết

Về việc không giữ lại tiền bảo hành tự nguyện của nhà thầu Công ty Sơn Hải sau thời gian bảo hành công trình theo quy định, Bộ trưởng Trần Hồng Minh dẫn giải theo quy định của pháp luật mức tiền bảo hành tối thiểu là 3% giá trị hợp đồng đối với công trình xây dựng cấp đặc biệt và cấp 1 và 5% giá trị hợp đồng đối với công trình xây dựng cấp còn lại; bảo đảm bảo hành có thể thực hiện bằng hình thức bảo lãnh hoặc hình thức khác do các bên thỏa thuận và bên nhận thầu chỉ được hoàn trả bảo đảm bảo hành công trình sau khi kết thúc thời hạn bảo hành và được chủ đầu tư xác nhận đã hoàn thành công việc bảo hành.

Các cơ quan, tổ chức đều cho rằng việc giữ tiền bảo hành, bảo lãnh nhà thầu là công việc cần thiết, phù hợp với thông lệ quốc tế nhằm đảm bảo trách nhiệm của nhà thầu đối với chất lượng công trình (sản phẩm do mình tạo ra); trường hợp nhà thầu không kịp thời; không có khả năng hoặc không khắc phục thì chủ đầu tư chủ động được kinh phí để có thể khắc phục kịp thời các khiếm khuyết, hư hỏng công trình do lỗi của nhà thầu. Việc không khắc phục kịp thời hư hỏng do lỗi của nhà thầu sẽ gây rủi ro cho chủ đầu tư và người sử dụng công trình, đặc biệt đối với các công trình giao thông (đường cao tốc).

Theo ý kiến của đa số các cơ quan, đơn vị liên quan (cơ quan quản lý Nhà nước, chủ đầu tư, Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam và một số các nhà thầu lớn, có uy tín trong xây dựng các công trình đường bộ (Công ty cổ phần Tập đoàn Đèo Cả, Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn) việc tiếp tục giữ tiền bảo hành (hoặc bảo lãnh ngân hàng) trong thời gian bảo hành công trình do nhà thầu tự nguyện cam kết là cần thiết để đảm bảo phù hợp với thực tế, ràng buộc pháp lý về trách nhiệm của nhà thầu trong thời gian bảo hành tự nguyện.

“Bộ Xây dựng sẽ chỉ đạo các cơ quan, đơn vị rà soát, nghiên cứu làm rõ các nội dung liên quan đến trách nhiệm vận hành, bảo trì trong thời gian bảo hành. Trường hợp nhà thầu thi công cam kết trách nhiệm xử lý khắc phục các tồn tại liên quan đến chất lượng công trình thuộc trách nhiệm của nhà thầu phát sinh sau thời hạn bảo hành theo quy định của hồ sơ mời thầu (hoặc hồ sơ yêu cầu) thì nhà thầu và chủ đầu tư cần thương thảo, quy định rõ trong hợp đồng xây dựng các nội dung liên quan đến phạm vi công việc, trách nhiệm xử lý khắc phục của nhà thầu để xem xét việc không phải thực hiện giữ tiền bảo hành hoặc bảo lãnh bảo hành trong khoảng thời gian này,” Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh./.