Theo Bộ Nội vụ, tinh thần theo hướng ban đầu của TW là không sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã đồng loạt mà tùy điều kiện, đặc điểm cụ thể của từng địa bàn, từng địa phương để đề xuất cụ thể.

Sáng 9/7, tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026 của ngành Nội vụ, ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) đã thông tin về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã.

Theo ông Tuấn, trên cơ sở tổng hợp ý kiến của các địa phương, Đảng ủy Chính phủ đã báo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương và Bộ Chính trị về việc sắp xếp, điều chỉnh, tổ chức lại các đơn vị hành chính cấp xã.

“Đây là vấn đề rất lớn, ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống chính trị ở địa phương, nhất là cấp xã, nên sẽ được Trung ương trao đổi, thảo luận và nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng khi có kết luận để triển khai thực hiện,” ông Tuấn thông tin.

Ông Tuấn cho biết, trong quá trình tổng hợp ý kiến của các địa phương, Vụ Chính quyền địa phương đã chủ động nghiên cứu để ngay sau khi có kết luận của Trung ương và Bộ Chính trị sẽ tham mưu cho Bộ Nội vụ báo cáo Chính phủ có hướng dẫn kịp thời về việc điều chỉnh, sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã thời gian tới.

Tại các cuộc họp của Ban Chỉ đạo cũng như tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp, Bộ Chính trị và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã có một số định hướng về việc điều chỉnh và có thể sắp xếp một số đơn vị hành chính cấp xã quy mô còn nhỏ, chưa đảm bảo tiêu chuẩn, tiêu chí theo quy định tại Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Đối với 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn, ông Tuấn cho hay nhiều địa phương thuộc các “trường hợp đặc thù” liên quan đến biên giới, vùng sâu, vùng xa, địa hình phức tạp, có các yếu tố lịch sử, truyền thống, văn hóa.

Do đó, có thể nhiều đơn vị sẽ không tiếp tục sắp xếp như giai đoạn 2023-2025. Còn lại các đơn vị nhỏ lẻ, tiêu chuẩn diện tích tự nhiên và quy mô dân số chưa đạt tiêu chuẩn có thể chủ động nghiên cứu điều chỉnh để tăng quy mô hơn so với quy định.

“Khi Trung ương có kết luận, Chính phủ hoặc Bộ Nội vụ có hướng dẫn triển khai thực hiện, các địa phương chủ động đề xuất phương án. Tinh thần theo hướng ban đầu của Trung ương là không thực hiện sắp xếp đồng loạt mà tùy điều kiện, đặc điểm cụ thể của từng địa bàn, từng địa phương để đề xuất các trường hợp cụ thể,” ông Tuấn khẳng định.

Cũng theo Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương, cấp có thẩm quyền và Trung ương đã có định hướng xây dựng các xã, phường hạt nhân, tạo ra một cực tăng trưởng mới của các tỉnh, thành phố. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã đề cập đến việc thành lập các "phường xã hội chủ nghĩa" với quy mô lớn, có thể lên đến cả triệu dân.

Các địa phương cần chủ động nghiên cứu từ thực tiễn địa bàn để ngay từ bây giờ, khi cấp có thẩm quyền có chủ trương và hướng dẫn của Chính phủ, Bộ Nội vụ, có thể kịp thời triển khai thực hiện theo chỉ đạo của Trung ương.

Về kết quả một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, theo ông Tuấn, qua đánh giá của các địa phương cũng như các cơ quan trung ương, việc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp cơ bản đạt được những thành tựu và kết quả quan trọng.

Mô hình chính quyền 3 cấp đã tồn tại, vận hành 80 năm và chỉ mới chuyển đổi mô hình từ 3 cấp sang 2 cấp trong hơn một năm nay. Do đó, một số vướng mắc khó khăn phát sinh từ việc vận hành mô hình mới này là không tránh khỏi. Ban Chỉ đạo Trung ương cũng cân nhắc đánh giá rất kỹ, đánh giá các thành tựu, kết quả đạt được, đồng thời nhận diện rõ các vướng mắc, khó khăn, bất cập từ việc thực hiện vận hành mô hình tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền các cấp.

Ngay sau khi tổ chức hội nghị sơ kết toàn quốc, tại Hội nghị Trung ương 3 tới đây, Trung ương sẽ xem xét và cho ý kiến, dự kiến ban hành nghị quyết hoặc kết luận.

Trung ương sẽ có các chỉ đạo mới để triển khai thực hiện, giải quyết căn cơ, toàn diện các vướng mắc, khó khăn trong vận hành mô hình tổng thể của hệ thống chính trị cũng như liên quan đến chính quyền địa phương 2 cấp./.