Việc công bố Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam là một bước tiến quan trọng về mặt kỹ thuật pháp lý, song cũng là sự cam kết mạnh mẽ trong việc minh bạch hóa thị trường vốn.

Ngày 3/2, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) với sự hỗ trợ của Tổng cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO) đã tổ chức Lễ công bố Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam (Vietnam Corporate Governance Code – VN CG Code 2026). Đây là mốc đánh dấu sự nâng cấp toàn diện hệ thống chuẩn mực quản trị tại Việt Nam, tiệm cận gần hơn với các thông lệ quốc tế hiện đại như G20/OECD.

Ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước khẳng định quản trị công ty không còn là một khái niệm trừu tượng hay mang tính khuyến khích đơn thuần. Trong giai đoạn phát triển mới, đây là trụ cột nền tảng để nâng cao chất lượng và sức hấp dẫn của thị trường vốn Việt Nam. Việc thực hành quản trị tốt không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn là điều kiện tiên quyết để các tổ chức quốc tế xem xét nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, từ đó khơi thông dòng vốn dài hạn.

Cấu trúc của VN CG Code 2026 bao gồm 9 nguyên tắc cốt lõi, bao quát toàn bộ các lĩnh vực trọng yếu và Hội đồng quản trị được đặt ở vị trí trung tâm của hệ thống quản trị. Cụ thể, Bộ nguyên tắc mới làm rõ trách nhiệm của Hội đồng quản trị trong việc định hướng chiến lược và giám sát, thay vì can thiệp sâu vào điều hành tác nghiệp. Đặc biệt, tính độc lập, sự đa dạng về kỹ năng, kinh nghiệm và giới của các thành viên Hội đồng quản trị được nhấn mạnh như một yếu tố then chốt để đảm bảo tính khách quan trong việc ra quyết định.

Bên cạnh đó, vấn đề quản trị rủi ro đã được nâng cấp thành một cấu phần không thể tách rời. Bộ nguyên tắc yêu cầu Hội đồng quản trị thiết lập các khung quản lý rủi ro và hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ, không chỉ dừng lại ở các rủi ro tài chính mà còn bao quát cả các rủi ro phi tài chính. Điều này giúp doanh nghiệp có khả năng chống chịu tốt hơn trước những biến động khó lường của kinh tế toàn cầu.

Bà Sibylle Bachmann, Trưởng đại diện SECO tại Việt Nam, nhận định việc cập nhật Bộ nguyên tắc là kịp thời và mang tính chiến lược. Nó giúp Việt Nam phù hợp với các quốc gia ASEAN tiên tiến đồng thời tích hợp các yếu tố bền vững và ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) vào lõi của doanh nghiệp. Đây là những gì nhà đầu tư thông minh đang tìm kiếm.

"Từ góc độ của Cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ, hỗ trợ quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam là một phần trong tầm nhìn rộng lớn hơn của chúng tôi. Chương trình hợp tác của Thụy Sĩ tập trung vào thương mại và đổi mới sáng tạo bền vững, tài chính công và tư nhân đồng thời phát triển hạ tầng đô thị thông minh về khí hậu. Chúng tôi tin tưởng rằng một khu vực tư nhân cạnh tranh cũng phải là một khu vực có trách nhiệm," bà Sibylle Bachmann nói.

Bên cạnh đó, một trong những thay đổi mang tính đột phá về phương thức thực thi trong VN CG Code 2026 là việc áp dụng nguyên tắc “Tuân thủ hoặc Giải thích.” Đây là mô hình đã thành công tại nhiều thị trường chứng khoán phát triển trên thế giới và trong khu vực ASEAN. Thay vì bắt buộc áp dụng một cách cứng nhắc, cơ chế này cho phép doanh nghiệp linh hoạt trong việc lựa chọn áp dụng các khuyến nghị phù hợp với đặc thù và quy mô của mình. Tuy nhiên, nếu không áp dụng, doanh nghiệp có trách nhiệm phải giải trình minh bạch lý do và lộ trình khắc phục cho các nhà đầu tư.

Nhằm đưa Bộ nguyên tắc thẩm thấu vào thực tiễn của doanh nghiệp, đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ với các đối tác (như VIOD, IFC) để tăng cường đào tạo, hướng dẫn và hình thành các tổ công tác chuyên trách. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một thị trường chứng khoán công bằng, nơi quản trị công ty trở thành ngôn ngữ chung giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế./.