Trước nguy cơ cháy nổ gia tăng trong mùa nắng nóng, TP Hồ Chí Minh triển khai đồng bộ các giải pháp phòng cháy, chữa cháy, siết chặt quản lý, xử lý vi phạm, nâng năng lực phòng ngừa ngay từ cơ sở.

Từ đầu tháng 4/2026 đến nay, nhiều vụ cháy liên tiếp xảy ra tại khu dân cư, nhà trọ, chung cư và nhà xưởng trong cao điểm nắng nóng đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ cháy nổ tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao, nhiều loại hình nhà ở, sản xuất xen cài, yêu cầu bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy tại thành phố ngày càng cấp thiết.

Trước tình trạng nắng nóng kéo dài tại Nam Bộ với nền nhiệt phổ biến 35-38 độ C, nguy cơ cháy nổ ở Thành phố Hồ Chí Minh gia tăng rõ rệt, nhất là tại khu dân cư, nhà trọ và cơ sở sản xuất, khi áp lực sử dụng điện tăng cao, hạ tầng chưa đồng bộ tạo nhiều “điểm nóng”.

Theo Trung tá Nguyễn Phương Nam, Đội trưởng Đội chữa cháy và cứu nạn cứu hộ khu vực 21, Phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Công an Thành phố Hồ Chí Minh, tác động của El Nino khiến thời tiết cực đoan, làm nguy cơ cháy trong mùa khô ở nhà xưởng và khu dân cư ở mức rất cao do nhu cầu điện tăng đột biến và tích tụ vật liệu dễ cháy.

Hậu quả từ sự chủ quan

Rạng sáng 12/4, vụ cháy tại nhà ở kết hợp cho thuê trọ trên địa bàn phường Tân Thới Hiệp, Thành phố Hồ Chí Minh đã khiến 2 người tử vong, 5 người bị thương, nhiều tài sản bị thiệt hại.

Ngọn lửa xuất phát từ khu vực để xe tầng trệt, lan nhanh qua cầu thang bộ - lối thoát nạn chính của công trình, khiến khói dày đặc nhanh chóng bao trùm các tầng phía trên.

Theo ghi nhận tại hiện trường sau vụ cháy, nhiều phòng trọ bị ám khói đen, vật dụng cháy xém; khu vực để xe bị thiêu rụi, chỉ còn lại khung kim loại. Không khí nặng mùi khét, tường nhà ám đen, nhiều thiết bị sinh hoạt trong nhà hư hỏng hoàn toàn.

Người dân xung quanh vẫn chưa hết bàng hoàng khi kể lại việc nhiều người phải dùng dây buộc làm bằng quần áo để thoát xuống, hoặc liều mình nhảy sang mái tôn nhà bên cạnh.

Một người dân sống gần hiện trường cho biết, thời điểm xảy ra cháy, khói bốc lên rất nhanh, dày đặc, khiến việc tiếp cận cứu người gần như không thể thực hiện bằng phương tiện tại chỗ. Chỉ vài phút, cả khu nhà đã bị bao trùm bởi khói, không ai kịp trở tay.

Chỉ một ngày sau đó, sáng 13/4, vụ cháy tại căn nhà trên đường Trương Thị Ngào, phường Trung Mỹ Tây (Thành phố Hồ Chí Minh), tiếp tục cho thấy mức độ rủi ro cao trong khu dân cư.

Ngọn lửa bùng phát từ khu vực sân, nơi tập trung nhiều xe máy của công nhân, nhanh chóng lan rộng do có nhiều vật dụng dễ cháy. Hậu quả là 14 xe máy bị thiêu rụi hoàn toàn, phần mái che bị đổ sập, nhiều kết cấu bị biến dạng do nhiệt.

Ghi nhận thực tế tại khu vực này cho thấy nhiều hộ dân tận dụng sân nhà làm nơi giữ xe, chứa hàng hóa, trong khi chưa trang bị đầy đủ phương tiện chữa cháy hoặc bố trí khoảng cách an toàn giữa các phương tiện. Khi xảy ra sự cố, ngọn lửa dễ dàng lan nhanh và khó kiểm soát.

Theo Trung tá Nguyễn Phương Nam, tại khu dân cư và nhà ở kết hợp kinh doanh, nguy cơ cháy còn đến từ việc thắp nhang, đốt vàng mã, sử dụng ngọn lửa trần thiếu kiểm soát, đặc biệt là tình trạng sạc xe điện tập trung trong nhà nhưng không có giải pháp ngăn cháy, chống cháy lan. Đây là những yếu tố có thể dẫn đến các vụ cháy đặc biệt nghiêm trọng nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, tại nhiều khu đông dân cư, đặc biệt là các khu nhà trọ, chung cư cũ, tình trạng tương tự vẫn diễn ra phổ biến: hệ thống điện cũ, dây dẫn chằng chịt; thiết bị điện sử dụng quá tải; nhiều hộ tự ý đấu nối thêm thiết bị mà không bảo đảm an toàn.

Bên cạnh đó, việc tận dụng diện tích sinh hoạt bằng cách lấn chiếm hành lang, để đồ đạc tại lối đi chung cũng làm gia tăng nguy cơ cháy lan và cản trở thoát nạn.

Đáng lưu ý, tình trạng “chuồng cọp” (khung sắt che kín ban công) vẫn tồn tại tại nhiều chung cư. Đây được xem là một trong những “điểm nghẽn” nguy hiểm, gây cản trở thoát nạn khi xảy ra cháy.

Ông Nguyễn Văn H., cư dân một chung cư cũ ở phường Thạnh Mỹ Tây cho biết, nhiều hộ tự ý che chắn ban công để tăng diện tích sử dụng, nếu xảy ra cháy, rất khó thoát ra ngoài. Nhiều người còn chủ quan, chưa biết sử dụng bình chữa cháy hoặc kỹ năng thoát nạn khi có khói.

Nhận diện các “điểm nóng” để có giải pháp hiệu quả

Trưa 19/4, một vụ cháy bùng phát tại xưởng gỗ trên đường Mỹ Phước-Tân Vạn, phường An Phú, Thành phố Hồ Chí Minh. Ngọn lửa xuất phát từ hệ thống bồn hút bụi mùn cưa, nhanh chóng lan rộng, kèm nhiều tiếng nổ lớn, cột khói đen bốc cao hàng chục mét.

Hàng chục công nhân đang làm việc kịp thời thoát ra ngoài an toàn. Lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy đã điều động nhiều xe chuyên dụng, khống chế đám cháy và ngăn cháy lan.

Trước đó chưa đầy một ngày, chiều 18/4, một vụ cháy khác xảy ra tại nhà xưởng trên đường Tân Hiệp 17, phường Tân Hiệp. Đám cháy bùng phát dữ dội, cột khói cao hàng chục mét, đặc biệt nguy hiểm khi vị trí gần cây xăng. Lực lượng chức năng đã triển khai nhiều mũi chữa cháy, trong đó có hướng tiếp cận từ khu vực cây xăng để ngăn cháy lan.

Đến tối cùng ngày, đám cháy được dập tắt hoàn toàn, không gây thiệt hại về người nhưng làm sập một phần nhà xưởng rộng khoảng 750 m2, thiêu rụi nhiều tài sản, chủ yếu là mút xốp, nệm dễ cháy.

Chỉ trong thời gian ngắn, liên tiếp nhiều vụ cháy xảy ra cho thấy đặc thù chung của khu vực sản xuất là sử dụng nguyên liệu dễ cháy, công suất điện lớn, hoạt động liên tục, nên khi xảy ra sự cố, đám cháy thường phát triển nhanh và khó kiểm soát.

Thực tế, tại nhiều khu công nghiệp, cụm sản xuất và cả khu vực dân cư xen cài, các cơ sở sản xuất sử dụng nguyên liệu dễ cháy như giấy, nhựa, hóa chất, dung môi... vẫn tiềm ẩn nguy cơ cao. Một số cơ sở nhỏ lẻ chưa đầu tư đầy đủ hệ thống phòng cháy, chữa cháy, hoặc chưa duy trì bảo trì, bảo dưỡng định kỳ.

Anh Nguyễn Duy Khang, công nhân Công ty Bao bì Nexgen, Khu công nghiệp Việt Hương, phường Thuận Giao, Thành phố Hồ Chí Minh cho biết doanh nghiệp thường xuyên tổ chức tập huấn để người lao động nắm rõ quy trình xử lý sự cố. Khi phát hiện cháy, hệ thống báo động được kích hoạt để cảnh báo và tổ chức sơ tán, lực lượng tại chỗ triển khai chữa cháy ban đầu nhằm khống chế đám cháy.

Ông Yasuoka Ryohei, Giám đốc Công ty Nitto Denko, Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (phường Bình Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh) thông tin doanh nghiệp đã xây dựng phương án ứng phó cụ thể, phân công nhiệm vụ rõ ràng cho từng bộ phận, từ chỉ huy, hướng dẫn thoát nạn đến xử lý sự cố ban đầu. Hệ thống báo cháy, chữa cháy được trang bị đầy đủ, bố trí tại các vị trí thuận tiện để có thể xử lý kịp thời ngay từ đầu.

Tuy nhiên, theo đánh giá của lực lượng chức năng, nguy cơ cháy nổ tại khu vực nhà xưởng vẫn ở mức cao do đặc thù sử dụng nguyên liệu dễ cháy, công suất điện lớn và hoạt động sản xuất liên tục. Nếu xảy ra sự cố, đám cháy thường phát triển nhanh, gây thiệt hại lớn về tài sản và có nguy cơ lan sang khu vực xung quanh.

Theo thống kê Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, trong tháng 3/2026, cả nước xảy ra 211 vụ cháy, làm 2 người tử vong người, 4 người bị thương, thiệt hại tài sản ước tính gần 14,6 tỷ đồng. Riêng tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều vụ cháy lớn đã xảy ra tại nhà dân, cơ sở sản xuất, gây thiệt hại đáng kể.

Nguy cơ và thiệt hại do cháy nổ gây ra không còn là cảnh báo mà đã hiện hữu rõ rệt trong đời sống đô thị. Việc nhận diện đúng các “điểm nóng”, từ khu dân cư đến nhà xưởng, là cơ sở quan trọng để triển khai các giải pháp phòng ngừa hiệu quả, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản trong thời gian tới.

Tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm

Trước nguy cơ cháy nổ gia tăng trong cao điểm nắng nóng, Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai đồng bộ các giải pháp phòng cháy, chữa cháy, với trọng tâm là siết chặt công tác quản lý, kiểm tra, xử lý vi phạm, nâng cao năng lực phòng ngừa ngay từ cơ sở. Đây được xác định là giải pháp căn cơ nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản do cháy nổ, trong bối cảnh đô thị mở rộng, dân cư đông đúc và hoạt động sản xuất liên tục.

Từ đầu mùa khô năm 2026, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương đồng loạt rà soát, kiểm tra toàn diện công tác phòng cháy, chữa cháy tại khu dân cư, chung cư, nhà trọ và cơ sở sản xuất. Trọng tâm là xử lý dứt điểm tình trạng cơi nới, cải tạo công trình làm cản trở lối thoát hiểm - nguyên nhân trực tiếp làm gia tăng thiệt hại khi xảy ra cháy.

Trung tá Nguyễn Phương Nam, Đội trưởng Đội chữa cháy và cứu nạn cứu hộ khu vực 21 cho biết, trong cao điểm mùa khô, lực lượng chức năng xác định phải kiểm tra 100% các loại hình có nguy cơ cao như nhà ở nhiều căn hộ, chung cư mini, nhà trọ mật độ lớn và nhà ở kết hợp kinh doanh. Việc kiểm tra không chỉ dừng ở phát hiện vi phạm mà còn phân loại cụ thể các tồn tại về xây dựng, hệ thống điện và điều kiện an toàn phòng cháy, chữa cháy để có giải pháp khắc phục triệt để.

“Các cơ sở cơ bản đã được đưa vào nề nếp, song vẫn còn tồn tại nhiều nguy cơ. Chúng tôi đặc biệt yêu cầu chủ cơ sở kiểm soát chặt hệ thống điện, không để vật liệu dễ cháy gần bảng điện, tuyệt đối không sạc xe điện qua đêm tại khu vực không có người giám sát; bảo đảm lối thoát nạn luôn thông thoáng, không bị lấn chiếm,” Trung tá Nguyễn Phương Nam nhấn mạnh.

Thực tế kiểm tra cho thấy tại nhiều chung cư cũ và khu nhà trọ, tình trạng lấn chiếm hành lang, chặn cửa thoát hiểm, lắp đặt “chuồng cọp” vẫn tồn tại. Đây là những “điểm nghẽn” nguy hiểm, khiến việc thoát nạn và cứu hộ gặp nhiều khó khăn khi xảy ra sự cố.

Đối với các công trình mới hoặc cải tạo, Thành phố yêu cầu tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật, đặc biệt là quy định về nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy trước khi đưa vào sử dụng. Tình trạng “vừa chạy vừa xếp hàng” đưa công trình vào hoạt động khi chưa đủ điều kiện an toàn được xử lý nghiêm và công khai trên các cổng thông tin điện tử.

Song song đó, Thành phố đẩy mạnh phân cấp quản lý, giao trách nhiệm cụ thể cho chính quyền cơ sở trong việc giám sát biến động của các hộ kinh doanh, nhà trọ trên địa bàn. Lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy khu vực phối hợp chặt chẽ với Ủy ban nhân dân xã, phường để kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm.

Tuy nhiên, theo Trung tá Nguyễn Phương Nam, công tác xử lý vi phạm vẫn gặp không ít khó khăn. Tại các khu vực như xã Nhà Bè, Hiệp Phước, nhiều khu dân cư nằm sâu trong hẻm nhỏ, xe chữa cháy khó tiếp cận; hệ thống trụ nước chưa phủ kín; nhiều công trình cũ khó cải tạo bổ sung lối thoát nạn thứ hai do hạn chế về diện tích. Bên cạnh đó, chi phí đầu tư hệ thống phòng cháy, chữa cháy còn cao, khiến một số hộ kinh doanh nhỏ lẻ chưa chủ động khắc phục, thậm chí có tâm lý đối phó.

“Một hạn chế đáng lưu ý là tâm lý chủ quan, lơi lỏng sau các đợt cao điểm kiểm tra. Nhiều người vẫn coi việc trang bị phương tiện phòng cháy, chữa cháy là để đối phó, trong khi kỹ năng thoát nạn thực tế còn hạn chế, dễ dẫn đến hoảng loạn khi xảy ra sự cố”, Trung tá Nguyễn Phương Nam cho biết thêm.

Nâng cao nhận thức, phát huy hiệu quả các mô hình tại chỗ

Tại xã Nhà Bè, ông Trần Minh Hiến, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã cho biết: "Địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch và triển khai nhiều giải pháp cụ thể. Xã phối hợp với Công an xã Nhà Bè và Đội chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ khu vực 21 kiểm tra, vận động tháo dỡ 8 trường hợp “chuồng cọp” tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ. Chúng tôi thành lập các tổ phòng cháy, chữa cháy tại chỗ, phát huy phương châm "4 tại chỗ" để xử lý kịp thời ngay từ ban đầu. Xã đã trang bị 4 xe chữa cháy mini tại các khu vực hẻm nhỏ, khó tiếp cận; vận động bố trí các điểm lấy nước phục vụ chữa cháy”.

Xã Nhà Bè còn thành lập các nhóm Zalo kết nối lực lượng Công an xã, Đội chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ khu vực 21, trưởng ấp, cảnh sát khu vực và Ban Chỉ huy Quân sự nhằm tăng cường trao đổi thông tin, xử lý nhanh các tình huống phát sinh. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh qua Fanpage và các nhóm cộng đồng, góp phần nâng cao ý thức người dân.

Theo đại diện Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thực phẩm quốc tế Nam Dương (Khu công nghiệp Hiệp Phước), trong điều kiện sản xuất mùa khô, đơn vị đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ hệ thống phòng cháy, chữa cháy; kiểm soát chặt nguồn nhiệt, nguồn điện; tổ chức huấn luyện, diễn tập phương án chữa cháy và kết nối hệ thống báo cháy với cơ sở dữ liệu quốc gia để bảo đảm thông tin được truyền tải kịp thời.

Tại các khu công nghiệp, nhiều doanh nghiệp cũng chủ động đầu tư hệ thống phòng cháy, chữa cháy, duy trì lực lượng tại chỗ và phối hợp thường xuyên với cơ quan chức năng nhằm kịp thời phát hiện, khắc phục nguy cơ cháy nổ.

Trung tá Nguyễn Phương Nam cho biết thêm trong thời gian tới, lực lượng phòng cháy, chữa cháy sẽ tiếp tục duy trì và nhân rộng các mô hình hiệu quả như “Tổ liên gia an toàn phòng cháy, chữa cháy”, “Điểm chữa cháy công cộng”, bảo đảm phương châm “4 tại chỗ”; tăng cường huấn luyện nghiệp vụ cho lực lượng dân phòng, đội phòng cháy, chữa cháy cơ sở và chuyên ngành. Nhiều giải pháp và khuyến cáo trọng tâm cũng được đưa ra, trong đó đáng chú ý là vận động 100% hộ gia đình mở lối thoát nạn thứ hai; khuyến khích mỗi hộ trang bị bình chữa cháy, thiết bị cảnh báo cháy sớm; tổ chức tập huấn kỹ năng thoát nạn cho người dân.

“Người dân cần nắm vững kỹ năng cơ bản như dùng khăn ướt che mũi, cúi thấp khi di chuyển trong khói và tuyệt đối không sử dụng thang máy khi xảy ra cháy; cần kiểm tra, bảo trì hệ thống điện định kỳ, không sạc thiết bị qua đêm và quản lý chặt nguồn lửa, nguồn nhiệt trong sinh hoạt”, Trung tá Nguyễn Phương Nam khuyến cáo.

Thực tế, việc kết hợp kiểm tra, xử lý vi phạm với nâng cao nhận thức và phát huy lực lượng tại chỗ đã mang lại hiệu quả bước đầu. Nhiều cơ sở chủ động bảo đảm an toàn, người dân chú trọng lối thoát nạn, trang bị phương tiện chữa cháy.

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, công tác phòng cháy, chữa cháy cần sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và toàn xã hội nhằm hạn chế thấp nhất nguy cơ cháy nổ, bảo đảm an toàn cho siêu đô thị Thành phố Hồ Chí Minh./.

​

​