Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị nghiên cứu quy trình xử lý gồm tiếp nhận thông tin từ cơ quan nước ngoài, xác minh độc lập bởi cơ quan Việt Nam, thực hiện xử phạt theo quy định pháp luật Việt Nam.

Chiều 25/5, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng và Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu họp về dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản (dự thảo Nghị định).

Tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước về thủy sản

Tại cuộc họp, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, dự thảo Nghị định quy định các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực xử phạt; đối tượng bị xử phạt; hình thức, mức xử phạt; biện pháp khắc phục hậu quả. Dự thảo Nghị định cũng xác định thẩm quyền lập biên bản, thẩm quyền xử phạt, mức phạt tiền theo từng chức danh đối với vi phạm hành chính và việc thi hành các hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực thủy sản...

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cho biết đã tiếp thu, chỉnh lý các góp ý của Bộ Quốc phòng, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và các thành viên Chính phủ liên quan đến thẩm quyền xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, hình thức xử phạt bổ sung và kỹ thuật xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.

Thảo luận về dự thảo Nghị định, các bộ, ngành cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành nghị định nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước về thủy sản, nâng cao hiệu quả phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), đáp ứng các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC).

Các ý kiến cũng tập trung phân tích làm rõ một số vấn đề còn ý kiến khác nhau như: Khái niệm “vùng biển được phép khai thác thủy sản”; sử dụng dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS) làm căn cứ xử lý vi phạm; quy định sử dụng bản án, quyết định của cơ quan có thẩm quyền nước ngoài hoặc văn bản xác nhận của cơ quan ngoại giao làm căn cứ xác minh, xử lý vi phạm hành chính.

Đại diện Văn phòng Chính phủ cho rằng cần tiếp tục rà soát mối quan hệ giữa khái niệm "vùng biển được phép khai thác thủy sản" trong dự thảo nghị định với khái niệm "vùng khai thác thủy sản trên biển" đã được quy định trong Luật Thủy sản và Nghị định số 41/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản (Nghị định số 41), bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Bên cạnh đó cần làm rõ cơ sở pháp lý của dữ liệu trên hệ thống giám sát hành trình tàu cá khi được sử dụng để xác định hành vi vi phạm sẽ là căn cứ pháp lý trực tiếp hay chỉ là nguồn dữ liệu phục vụ việc xác minh vi phạm.

Đại diện Bộ Tư pháp cho rằng, chỉ nên coi bản án, quyết định của cơ quan có thẩm quyền nước ngoài hoặc văn bản xác nhận của cơ quan ngoại giao là một trong các nguồn chứng cứ phục vụ việc xác minh hành vi vi phạm, không phải căn cứ trực tiếp để xử phạt.

Hoàn thiện quy định bảo đảm tính khả thi, thống nhất pháp luật

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị tiếp tục sử dụng khái niệm “vùng khai thác thủy sản trên biển” đã được quy định rõ trong Luật Thủy sản và Nghị định số 41 thay cho khái niệm “vùng biển được phép khai thác thủy sản” như trong dự thảo Nghị định.

Phó Thủ tướng đề nghị nghiên cứu hoàn thiện theo hướng sử dụng dữ liệu VMS làm căn cứ xử lý vi phạm hành chính, đồng thời lưu ý cần tính đến các trường hợp thiết bị giám sát hành trình gặp lỗi kỹ thuật, mất tín hiệu, sai lệch tọa độ hoặc bị can thiệp dữ liệu.

Về quy định sử dụng bản án, quyết định của cơ quan nước ngoài và xác nhận của cơ quan ngoại giao, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp thu theo hướng sử dụng các tài liệu này như một nguồn thông tin tham khảo, không phải căn cứ pháp lý trực tiếp để xử lý vi phạm. Đồng thời khẳng định cần bảo đảm nguyên tắc bản án, quyết định của nước ngoài không thể thay thế chứng cứ, quá trình điều tra, xác minh và kết quả xử lý vi phạm hành chính của cơ quan có thẩm quyền trong nước.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị nghiên cứu quy trình xử lý gồm tiếp nhận thông tin từ cơ quan nước ngoài, xác minh độc lập bởi cơ quan Việt Nam và thực hiện xử phạt theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục rà soát các khuyến nghị của EC để nghiên cứu, tiếp thu những nội dung phù hợp, hạn chế việc phải sửa đổi, bổ sung nghị định sau khi ban hành.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ghi nhận sự nỗ lực của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, ngành, cơ quan liên quan trong quá trình phối hợp hoàn thiện dự thảo Nghị định.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, trên cơ sở ý kiến góp ý của các bộ, ngành, đặc biệt là ý kiến của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần tiếp tục rà soát kỹ một số nội dung quan trọng.

Trước hết, đối với quy định liên quan sử dụng dữ liệu VMS, Phó Thủ tướng yêu cầu làm rõ cơ chế kiểm chứng, xác định rõ dữ liệu này là công cụ kỹ thuật hỗ trợ xác minh, đối chiếu, làm rõ hành vi vi phạm hay là căn cứ pháp lý trực tiếp để xử phạt. Theo Phó Thủ tướng, nội dung này cần được quy định rõ ràng trong dự thảo Nghị định nhằm tránh cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng.

Đối với quy định liên quan đến sử dụng bản án, quyết định của cơ quan nước ngoài, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp thu ý kiến của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu và Bộ Tư pháp, do đây là vấn đề liên quan đến chủ quyền, quyền tài phán, cần được cân nhắc thận trọng. Theo đó, cần xác định đây chỉ là nguồn tài liệu, thông tin tham khảo phục vụ quá trình xác minh, điều tra, xử lý vi phạm.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng lưu ý Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục nghiên cứu các khuyến nghị phù hợp của EC để bổ sung, hoàn thiện dự thảo Nghị định ngay từ đầu, hạn chế việc phải sửa đổi nhiều lần sau khi ban hành.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Nghị định để kịp trao đổi với EC về những nỗ lực của Việt Nam trong tháo gỡ “thẻ vàng” IUU theo khuyến nghị của đoàn thanh tra EC; trên cơ sở đó tiếp tục rà soát, thống nhất các nội dung còn lại, hoàn thiện hồ sơ dự thảo Nghị định để báo cáo Thường trực Chính phủ.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Ngoại giao nghiên cứu, công bố sơ đồ ranh giới các vùng biển để phục vụ công tác tuyên truyền, giúp ngư dân nhận diện rõ phạm vi khai thác, hạn chế vi phạm; đồng thời tích hợp dữ liệu này vào hệ thống giám sát hành trình tàu cá./.