Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư phát triển mạnh mẽ, chuyển đổi số đang diễn ra sâu rộng trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, tác động trực tiếp đến phương thức lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị của các cấp, các ngành.

Đối với công tác tuyên giáo và dân vận nói chung và công tác tuyên truyền của Đảng nói riêng, chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu, mà còn là yêu cầu khách quan nhằm nâng cao hiệu quả, tạo sự thống nhất về nhận thức, củng cố niềm tin và sự đồng thuận xã hội trong tình hình mới.

Chuyển đổi số - yêu cầu cấp thiết đối với công tác tuyên truyền hiện nay

Thực tiễn cho thấy, không gian số đã và đang trở thành không gian sinh hoạt, trao đổi thông tin chủ yếu của đông đảo cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân. Phương thức tiếp nhận thông tin thay đổi nhanh chóng; tốc độ lan truyền thông tin ngày càng lớn; trong khi đó, các quan điểm sai trái, thù địch, thông tin xấu độc cũng lợi dụng triệt để môi trường số để tác động, xuyên tạc, gây nhiễu loạn nhận thức xã hội. Trong bối cảnh đó, nếu công tác tuyên truyền vẫn dừng lại ở những phương thức truyền thống, chậm đổi mới, thiếu tính tương tác và khả năng lan tỏa, sẽ khó đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đặt ra.

Chuyển đổi số trong công tác tuyên giáo và dân vận hiện nay không đơn thuần là việc đưa tài liệu lên môi trường mạng hay sử dụng thêm các phương tiện kỹ thuật hiện đại. Đó là quá trình đổi mới tư duy, đổi mới cách làm, lấy hiệu quả tuyên truyền, mức độ tiếp nhận và sự chuyển biến trong nhận thức, hành động của cán bộ, đảng viên và nhân dân làm thước đo. Công nghệ chỉ là công cụ; yếu tố quyết định vẫn là con người, là nội dung tuyên truyền đúng đắn, kịp thời, thuyết phục.

Nếu ngành Tuyên giáo và Dân vận không kịp thời đổi mới, không chủ động chiếm lĩnh không gian số, không làm chủ công nghệ và phương thức truyền thông hiện đại thì sẽ khó hoàn thành tốt nhiệm vụ định hướng tư tưởng, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong Đảng, sự đồng thuận trong xã hội. Chuyển đổi số vì vậy trở thành yêu cầu khách quan, mang tính tất yếu đối với công tác tuyên giáo và dân vận trong bối cảnh hiện nay.

Mặt khác, chuyển đổi số còn góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền. Thông qua các nền tảng số, nội dung tuyên truyền có thể được chuẩn hóa, đa dạng hóa về hình thức, truyền tải linh hoạt, sinh động, phù hợp với từng nhóm đối tượng; giúp rút ngắn khoảng cách giữa chủ trương của Đảng với thực tiễn cuộc sống, giữa cấp ủy với cán bộ, đảng viên và nhân dân. Đây cũng là giải pháp quan trọng để khắc phục tình trạng tuyên truyền một chiều, hình thức, thiếu sức thuyết phục, từng bước xây dựng nền tuyên truyền hiện đại, chủ động, kịp thời và hiệu quả.

Tuy nhiên, cần thấy rằng, quá trình chuyển đổi số trong công tác tuyên giáo và dân vận của các cấp ủy đảng ở Đảng bộ tỉnh hiện nay đang phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Trước hết, nhận thức về chuyển đổi số ở một số cấp ủy, cán bộ làm công tác tuyên giáo chưa thật sự đầy đủ và thống nhất. Ở một số nơi, chuyển đổi số còn bị hiểu giản đơn là đưa văn bản, tài liệu lên môi trường mạng, hoặc trang bị thêm phương tiện kỹ thuật, trong khi chưa chú trọng đúng mức đến việc đổi mới tư duy, phương pháp tuyên truyền và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Trong khi đó, năng lực ứng dụng công nghệ số của đội ngũ cán bộ tuyên giáo, báo cáo viên, tuyên truyền viên, nhất là ở cơ sở, còn hạn chế và không đồng đều. 

Một bộ phận cán bộ lớn tuổi, cán bộ ở vùng sâu, vùng xa gặp khó khăn trong việc tiếp cận, sử dụng các nền tảng số, công cụ truyền thông hiện đại; điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả triển khai các mô hình tuyên truyền số. Hạ tầng kỹ thuật và điều kiện bảo đảm cho chuyển đổi số trong ngành Tuyên giáo ở một số địa phương còn chưa đáp ứng yêu cầu. Hệ thống đường truyền, trang thiết bị, phần mềm chuyên dụng, cơ sở dữ liệu dùng chung chưa được đầu tư đồng bộ; kinh phí dành cho chuyển đổi số còn hạn hẹp, trong khi nhu cầu triển khai ngày càng lớn. 

Việc bảo đảm an ninh, an toàn thông tin trong quá trình chuyển đổi số đặt ra yêu cầu rất cao. Công tác tuyên giáo liên quan trực tiếp đến lĩnh vực tư tưởng, chính trị, do đó mọi sai sót trong quản lý dữ liệu, phát ngôn, phát hành thông tin trên môi trường số đều có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Đây là thách thức lớn đối với việc mở rộng ứng dụng công nghệ trong công tác tuyên truyền. Cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị liên quan trong triển khai chuyển đổi số ở một số nơi còn thiếu chặt chẽ; chưa hình thành được hệ sinh thái tuyên truyền số đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở. Điều này dẫn đến tình trạng manh mún, thiếu liên thông, hiệu quả chưa cao.

Một số giải pháp đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền trong tình hình mới

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác tuyên truyền phải được đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của các cấp ủy đảng; bảo đảm tuyệt đối sự thống nhất về quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng. Quá trình chuyển đổi số trong công tác tuyên truyền cần được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương, đơn vị, tránh hình thức, chạy theo phong trào. Không lấy số lượng nền tảng hay công cụ làm thước đo thành công, mà lấy mức độ dễ tiếp cận, dễ sử dụng, dễ triển khai ở cơ sở và hiệu quả tuyên truyền thực tế làm tiêu chí đánh giá.

Để tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền của ngành Tuyên giáo và Dân vận Quảng Trị trong tình hình mới, cần tập trung thực hiện đồng bộ một số giải pháp trọng tâm sau:

Một là, tiếp tục nâng cao nhận thức, thống nhất tư duy về chuyển đổi số trong toàn ngành Tuyên giáo và Dân vận của tỉnh. Các cấp ủy, tổ chức đảng cần xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ chính trị quan trọng, gắn chặt với nhiệm vụ xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức. Cán bộ làm công tác tuyên giáo và dân vận phải nhận thức rõ: chuyển đổi số không làm thay đổi bản chất của công tác tuyên truyền, mà là công cụ quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng trong lĩnh vực tư tưởng.

Hai là, tập trung chuẩn hóa và số hóa nội dung tuyên truyền, xây dựng hệ thống tài nguyên số dùng chung, kết nối với hệ sinh thái Tuyên giáo và Dân vận của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhằm tạo ra một môi trường kết nối thông tin, nghiệp vụ và tương tác, với trọng tâm là ứng dụng công nghệ (AI, nền tảng số) để cung cấp thông tin chính thống, học tập nghị quyết, phân tích dư luận xã hội, tiếp nhận phản hồi nhân dân, và định hình giá trị văn hóa, con người Việt Nam, nhằm đưa công tác tuyên giáo và dân vận từ truyền thống sang hiện đại, hiệu quả hơn, gắn bó với dân. Nội dung tuyên truyền cần được biên tập theo hướng ngắn gọn, chính xác, dễ hiểu, dễ tiếp cận; đồng thời được thể hiện dưới nhiều hình thức như văn bản, hình ảnh, infographic, video, audio… phù hợp với từng nhóm đối tượng. Việc xây dựng kho dữ liệu số thống nhất sẽ giúp bảo đảm tính đồng bộ, nhất quán trong tuyên truyền, hạn chế tình trạng sai lệch, thiếu thống nhất ở cơ sở.

Ba là, đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động của đội ngũ báo cáo viên các cấp, tuyên truyền viên cơ sở theo hướng kết hợp linh hoạt giữa truyền thống và hiện đại. Cần phát huy vai trò của các nền tảng số trong việc cung cấp tài liệu, tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ; từng bước hình thành hệ sinh thái báo cáo viên số, trong đó mỗi báo cáo viên không chỉ là người truyền đạt thông tin, mà còn là chủ thể tham gia sáng tạo, lan tỏa nội dung tuyên truyền tích cực trên không gian mạng.

Bốn là, đẩy mạnh chuyển đổi số trong biên tập, xuất bản các ấn phẩm tuyên truyền, nhất là Thông tin Sinh hoạt chi bộ. Trên cơ sở chuẩn hóa nội dung và cấu trúc, cần tiếp tục phát hành song song bản in và bản điện tử, tích hợp các tiện ích số trong hoạt động xuất bản, phát hành nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, đáp ứng yêu cầu thực tiễn của cơ sở, nhất là trong điều kiện địa bàn của tỉnh mở rộng, một số địa phương điều kiện đi lại khó khăn.

Năm là, chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ tuyên giáo và dân vận các cấp. Nội dung đào tạo cần thiết thực, gắn với yêu cầu của từng công việc cụ thể, chú trọng kỹ năng sử dụng công nghệ, kỹ năng truyền thông số, kỹ năng xử lý thông tin trên môi trường mạng. Đồng thời, cần có cơ chế khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi để động viên cán bộ mạnh dạn đổi mới, sáng tạo trong ứng dụng công nghệ vào công tác tuyên truyền.

Sáu là, tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn thông tin và kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động tuyên truyền số. Cần xây dựng và hoàn thiện các quy định, quy trình về quản lý, khai thác, sử dụng dữ liệu; kiểm soát chặt chẽ nội dung thông tin trước khi phát hành; nâng cao trách nhiệm của cán bộ, đảng viên khi tham gia không gian mạng, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng.

Bên cạnh đó, cần phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo của cán bộ cơ sở; khuyến khích những cách làm hay, mô hình hiệu quả trong ứng dụng công nghệ vào công tác tuyên truyền, kịp thời biểu dương, nhân rộng lan tỏa tinh thần chuyển đổi số mạnh mẽ trong công tác tuyên giáo và dân vận ở Đảng bộ tỉnh.

Chuyển đổi số trong công tác tuyên truyền của ngành Tuyên giáo và Dân vận là nhiệm vụ mang tính tất yếu, lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị. Đối với tỉnh Quảng Trị, việc đẩy mạnh chuyển đổi số cần được triển khai với quyết tâm chính trị cao, lộ trình phù hợp, cách làm bài bản, lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo. Thực hiện tốt chuyển đổi số sẽ góp phần đổi mới phương thức tuyên truyền của Đảng, nâng cao chất lượng công tác tư tưởng, tạo sự thống nhất trong Đảng, sự đồng thuận trong xã hội, qua đó củng cố vững chắc trận địa tư tưởng, tạo nền tảng tinh thần vững chắc để Quảng Trị phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Trương An Ninh

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Quảng Trị