Trong tháng 10, dư luận trong nước dành nhiều sự quan tâm vào một số sự kiện quốc tế nổi bật như Cuộc họp toàn thể lần thứ 17 của Đại hội đồng LHQ; Đại hội Đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ XX; Ông Rishi Sunak trở thành tân Thủ tướng Anh...

Đại hội đồng LHQ bầu thành viên Hội đồng Nhân quyền, Việt Nam tái trúng cử

Ngày 11/10, tại Trụ sở Liên Hợp quốc (LHQ) ở New York (Mỹ), Đại hội đồng LHQ đã bầu 14 quốc gia làm thành viên Hội đồng Nhân quyền LHQ nhiệm kỳ 2023-2025, trong đó có Việt Nam. 14 thành viên Hội đồng Nhân quyền LHQ mới sẽ đảm nhận trọng trách trong thời hạn 3 năm, bắt đầu từ tháng 1/2023.

Các thành viên LHQ tham gia ứng cử được chia thành 5 khu vực địa lý, trong đó, nhóm châu Á - Thái Bình Dương là khu vực có sự cạnh tranh cao nhất cho vị trí thành viên Hội đồng Nhân quyền nhiệm kỳ này với 7 nước giới thiệu ứng cử từ giữa năm 2020 (1 nước rút ứng cử vào phút chót).

Việt Nam được các thành viên của Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) nhất trí ủng hộ là ứng cử viên duy nhất của ASEAN cho vị trí này; đồng thời cũng là ứng cử viên châu Á duy nhất của Cộng đồng Pháp ngữ.

Năm 2013, Việt Nam lần đầu tiên trúng cử vào Hội đồng Nhân quyền LHQ nhiệm kỳ 2014-2016 với số phiếu 184/192, cao nhất trong số các nước thành viên mới (14 thành viên mới). Việc tiếp tục trúng cử trở thành thành viên Hội đồng Nhân quyền, cơ quan có vai trò quan trọng hàng đầu trong hệ thống LHQ trong bảo vệ và thúc đẩy quyền con người, thể hiện sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những chính sách, nỗ lực và thành tựu của Việt Nam trong việc bảo đảm ngày càng tốt hơn quyền của người dân trên tất cả các lĩnh vực.

Đại hội Đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ XX

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XX Đảng Cộng sản Trung Quốc diễn ra từ ngày 16 – 22/10. Tham dự Đại hội có tổng cộng 2.296 đại biểu đại diện cho hơn 96 triệu đảng viên và hơn 4,9 triệu tổ chức đảng cấp cơ sở của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Đây là sự kiện hết sức quan trọng đối với Trung Quốc khi đất nước bước vào hành trình mới xây dựng toàn diện đất nước hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa. Đại hội đã nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm của Đảng Cộng sản Trung Quốc lãnh đạo nhân dân các dân tộc Trung Quốc cùng nỗ lực thực hiện mục tiêu "100 năm" thứ hai xây dựng Trung Quốc trở thành nước xã hội chủ nghĩa hiện đại toàn diện về mọi mặt thông qua con đường hiện đại hóa của Trung Quốc.

Tại phiên bế mạc, các đại biểu đã bầu ra Ban Chấp hành Trung ương khóa XX gồm 205 ủy viên chính thức và 171 ủy viên dự khuyết, 133 ủy viên Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương khóa XX. Các đại biểu cũng đã bỏ phiếu thông qua báo cáo chính trị do Ban Chấp hành Trung ương khóa XIX đệ trình, báo cáo công tác của Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương khóa XIX, cũng như thông qua dự thảo sửa đổi Điều lệ Đảng. Các đại biểu cũng đã thông qua Nghị quyết Đại hội XX.

Ngay sau phiên bế mạc đại hội, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX đã tiến hành phiên họp toàn thể lần thứ nhất (Hội nghị Trung ương 1 khóa XX) và đã bầu ra 24 thành viên Bộ Chính trị khoá mới, trong đó có 7 thành viên Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị .

Danh sách 7 Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị khóa mới gồm các ông Tập Cận Bình, Lý Cường, Triệu Lạc Tế, Vương Hỗ Ninh, Thái Kỳ, Đinh Tiết Tường và Lý Hi. Trong Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị khóa XX, ông Tập Cận Bình, Vương Hỗ Ninh và Triệu Lạc Tế là những ủy viên tái cử. Những thành viên mới bao gồm ông Lý Cường, Thái Kỳ, Lý Hi và Đinh Tiết Tường.

Phiên họp cũng đánh dấu Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng bắt đầu nhiệm kỳ lãnh đạo thứ ba. Ông Tập Cận Bình trở thành Tổng Bí thư và Chủ tịch Quân ủy trung ương kể từ năm 2012, giữ chức Chủ tịch nước từ năm 2013.

Triều Tiên phóng tên lửa đạn đạo, Mỹ - Hàn Quốc lập tức tập trận đáp trả

Ngày 04/10/2022, Triều Tiên đã bắn một tên lửa đạn đạo mà không báo trước qua Nhật Bản lần đầu tiên sau 5 năm, đánh dấu bước leo thang đáng kể trong chương trình thử nghiệm vũ khí của nước này. Tên lửa đã bay qua miền bắc Nhật Bản và rơi xuống Thái Bình Dương.

Đây là lần phóng tên lửa thứ 23 của Triều Tiên trong năm 2022. Năm 2020, Triều Tiên đã tiến hành 4 vụ thử và năm 2021 tiến hành 8 vụ.

Tên lửa phóng ngày 04/10/2022 đã bay xa khoảng 4.600 km, lớn hơn khoảng cách từ Bình Nhưỡng tới đảo Guam (Mỹ) ở Thái Bình Dương, là lần thử đạt quãng đường bay xa nhất đến nay, với độ cao khoảng 1.000 km và tốc độ tối đa đạt Mach 17 (gấp 17 lần tốc độ âm thanh). Tên lửa được phóng có khả năng là tên lửa đạn đạo tầm trung (IRBM) Hwasong-12 được thử nghiệm lần cuối vào tháng Giêng 2022 và có thể mạnh hơn tên lửa đạn đạo Hwasong-12 đã thử vào năm 2017.

Lần này tên lửa bay qua Nhật Bản sau khi Mỹ cùng Nhật Bản và Hàn Quốc tập trận chống tàu ngầm vào tuần trước. Tên lửa này có thể gây rủi ro cho máy bay và tàu biển khi tên lửa bay xuống mục tiêu, vì không có cảnh báo trước. Nếu vụ thử không thành công, tên lửa có thể gây nguy hiểm cho các khu vực dân cư lớn. Tên lửa đã bay qua vùng Tohoku của Nhật Bản, nơi có hơn 8 triệu người sinh sống, kích hoạt cảnh báo hiếm gặp ở Nhật Bản. Trong những trường hợp như vậy, cảnh báo được gửi qua còi báo động, qua đài phát thanh và đến từng người dùng điện thoại thông minh. Người dân nơi đây phải trú ẩn và dịch vụ tàu hỏa ở khu vực này phải tạm ngừng hoạt động. Triều Tiên đang phát triển các loại vũ khí như đầu đạn hạt nhân chiến thuật và tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm như một phần của chiến lược dài hạn nhằm vượt qua Hàn Quốc trong cuộc chạy đua vũ trang.

Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida lên án mạnh mẽ vụ phóng tên lửa này. Tàu sân bay Mỹ USS Ronald Reagan gần đây đã đến thăm một cảng của Hàn Quốc nay quay trở lại vùng biển phía đông bán đảo Triều Tiên chỉ một ngày sau khi Triều Tiên phóng tên lửa qua Nhật Bản. Việc tái triển khai tàu USS Ronald Reagan là rất hiếm, nhằm củng cố tư thế sẵn sàng của liên minh Hàn Quốc-Mỹ, đồng thời cho thấy Mỹ kiên quyết đáp trả bất kỳ hành động khiêu khích hoặc đe dọa nào của Triều Tiên.

Ngày 04/10/2022, Mỹ và Hàn Quốc đáp trả hành động của Triều Tiên bằng một cuộc tập trận với sự tham gia của máy bay chiến đấu F-15K của Hàn Quốc bắn 02 tên lửa không đối đất vào một mục tiêu ảo trong trường bắn ở phía tây bán đảo Triều Tiên. Tiếp đó, sáng ngày 05/9/2022, Mỹ và Hàn Quốc đã phóng 4 tên lửa ngoài khơi bờ biển phía đông bán đảo Triều Tiên trong vòng chưa đầy 24 giờ, sau vụ Triều Tiên phóng tên lửa đạn đạo.

Khi Mỹ - Hàn kết thúc tập trận, Triều Tiên lại phóng tiếp 2 quả tên lửa về phía Đông.

Tổ chức Xuất khẩu dầu mỏ (OPEC+) cắt giảm sản lượng dầu khai thác

Ngày 05/10/2022, OPEC+ (gồm 24 thành viên) đã đồng ý cắt giảm mục tiêu sản xuất 2,0 triệu thùng mỗi ngày cho đến tháng 12/2023. Quyết định này cho thấy mâu thuẫn chính trị ngày càng gia tăng giữa Ả-rập Xê-út và Mỹ, đồng thời gửi đi một thông điệp chính trị rằng khối này đang bác bỏ giới hạn giá do phương Tây áp đặt. Quyết định này cũng đánh dấu đợt cắt giảm sản lượng lớn nhất của OPEC+ kể từ tháng 4/2020. Ngoài ra, tất cả các thành viên OPEC + đã đồng ý gia hạn thỏa thuận hợp tác đến cuối năm 2023 thay vì hết hạn vào cuối năm 2022.

Đây là lần cắt giảm sản lượng mạnh nhất của OPEC+ kể từ năm 2020, bất chấp mối lo ngại lạm phát tăng vọt và các ngân hàng trung ương tăng mạnh lãi suất.

Giới chuyên môn nhận định việc cắt giảm sản lượng sẽ gửi một tín hiệu toàn cầu rằng OPEC+ muốn giành lại quyền kiểm soát thị trường mà họ tin rằng đã đi chệch khỏi các nguyên tắc cơ bản về cung và cầu.

Giá dầu đã giảm 31% từ đầu tháng 8/2022 do lo ngại suy thoái kinh tế toàn cầu. Điều này khiến doanh thu từ dầu mỏ khổng lồ mà Saudi Arabia và các đối tác OPEC+ cũng giảm đáng kể kể từ đầu năm. Do đó, các nước xuất khẩu dầu muốn ổn định thị trường, ổn định cung cầu, cũng như ngăn đà giảm giá với mong muốn duy trì mức giá khoảng 90 USD/thùng.

Trong báo cáo Triển vọng dầu mỏ thế giới năm 2022 được công bố ngày 31/10, Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) đã nâng dự báo về nhu cầu dầu mỏ thế giới trong trung và dài hạn.

Cụ thể, nhu cầu dầu mỏ của thế giới sẽ đạt 103 triệu thùng/ngày vào năm 2023, tăng 2,7 triệu thùng/ngày so với năm 2022 và tăng 1,4 triệu thùng/ngày so với dự báo được đưa ra vào năm 2021.

Ông Rishi Sunak trở thành Thủ tướng Anh

Ông Rishi Sunak 42 tuổi, đã trở thành thủ tướng thứ ba của Vương quốc Anh trong bảy tuần sau khi nhận lời mời của Vua Charles III để thành lập chính phủ. Ông theo đạo Hindu, là Thủ tướng trẻ nhất trong hơn 200 năm qua ở Anh.

Phát biểu tại Dinh Thủ tướng, ông Sunak nói sẽ "đoàn kết đất nước" và "sửa chữa" những sai lầm kinh tế mà người tiền nhiệm Liz Truss đã mắc phải. Ông Sunak cũng phải đối mặt với những thách thức to lớn với cuộc chiến Ukraina và giải quyết mâu thuẫn hậu Brexit với EU theo nghị định thư.

Theo giới phân tích, nhận nhiệm sở trong tình hình rối ren hiện nay, tân Thủ tướng Sunak phải nhanh chóng tìm lời giải cho những bài toán khó gồm: Ổn định nội bộ, giải quyết khủng hoảng tài chính công, kiềm chế lạm phát đang leo thang, hóa đơn năng lượng tăng vọt và nguy cơ thiếu điện trong năm 2023, vấn đề thực thi Nghị định thư Bắc Ireland, xung đột Nga – Ukraine...

Điện Kremlin cho biết không kỳ vọng mối quan hệ Nga - Anh sẽ được cải thiện khi ông Rishi Sunak giữ cương vị Thủ tướng Anh.

Ông Luiz Inacio Lula da Silva đắc cử Tổng thống Brazil

Ngày 30/10/2022, ông Luiz Inácio Lula da Silva trở thành tổng thống tiếp theo của Brazil sau bầu cử vòng 2, đánh bại đối thủ cánh hữu Tổng thống đương nhiệm Jair Bolsonaro, với tỷ lệ 50,90% rất sít sao trong cuộc bầu cử tranh chấp khốc liệt. Hơn 156 triệu cử tri đã đủ điều kiện bỏ phiếu trong cuộc bầu cử năm nay.

Ông Luiz Inácio Lula da Silva nhận được hơn 60 triệu phiếu bầu, nhiều nhất trong lịch sử Brazil, phá vỡ kỷ lục của chính ông năm 2006. Cử tri hy vọng ông sẽ lãnh đạo đất nước vượt qua khó khăn khi đang phải vật lộn với lạm phát cao, tăng trưởng hạn chế và nghèo đói gia tăng.

Tỷ lệ thắng cử của ông sít sao đến nỗi người ta lo ngại rằng đương kim Tổng thống Bolsonaro sẽ không chấp nhận thất bại, khi ông này nhiều lần cho rằng hệ thống bỏ phiếu điện tử của Brazil rất dễ bị gian lận. Vài giờ sau khi kết quả được công bố, ông Bolsonaro vẫn chưa nhận thất bại hay tuyên bố công khai nào.

Phát biểu trước những người ủng hộ vào tối ngày 30/10/2022, ông Lula da Silva đã gửi lời cảm ơn đến tất cả người dân Brazil. “Những người đã bỏ phiếu cho tôi, những người bỏ phiếu cho đối thủ, những người đã đi bỏ phiếu, những người đồng ý thực hiện cam kết văn minh về quyền công dân của họ, tôi muốn chúc mừng các bạn,”. “Và, trên tất cả, tôi muốn chúc mừng những người đã bỏ phiếu cho tôi vì tôi coi mình là một công dân đã có quá trình hồi sinh trong chính trường Brazil vì họ đã cố gắng chôn sống tôi và tôi ở đây”. Các ứng viên Lula da Silva và Bolsonaro trước đó đã đối đầu nhau trong vòng bỏ phiếu đầu tiên vào ngày 2/10/2022, nhưng cả hai đều không đạt được hơn 50% số phiếu, buộc phải tổ chức bỏ phiếu vòng 2, trở thành cuộc trưng cầu dân ý về hai tầm nhìn hoàn toàn khác nhau đối với Brazil. Cuộc bầu cử diễn ra trong bối cảnh bầu không khí chính trị căng thẳng và phân cực ở Brazil.

Ông Bolsonaro (ảnh trên) tranh cử nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên vào năm 2018 với Đảng Tự do bảo thủ, vận động tranh cử với tư cách là một người ngoài chính trị và ứng cử viên chống tham nhũng. Trong lần tái tranh cử, ông Bolsonaro đã kêu gọi các giá trị đạo đức và ý thức đoàn kết dân tộc. Chiến dịch của ông hứa hẹn tăng cường thành công trong nhiệm kỳ đầu tiên: cắt giảm thuế, chính sách hỗ trợ ngành nông nghiệp, giảm các quy tắc môi trường và tiếp tục hỗ trợ phúc lợi cho những người nghèo nhất. Nhưng trong nhiệm kỳ tổng thống của ông, nghèo đói đã gia tăng và cách xử lý đại dịch mà ông cho là "bệnh cúm nhỏ", khiến virus Covid-19 giết chết hơn 680.000 người trong nước. Các nhà bảo vệ môi trường cũng cảnh báo rằng tương lai của rừng nhiệt đới có thể bị đe dọa, vì chính phủ của Bolsonaro đã ủng hộ khai thác đất tàn nhẫn ở Amazon, dẫn đến số liệu phá rừng kỷ lục.

Ông Lula da Silva là tổng thống trong hai nhiệm kỳ (2003-2006 và 2007 - 2011), đã đưa hàng triệu người thoát nghèo. Ông bị kết án vì tội tham nhũng và rửa tiền vào năm 2017, nhưng sau đó ông được tuyên trắng án vào tháng 3/2021, mở đường cho ông phục hồi sự nghiệp chính trị.

Các nhà lãnh đạo thế giới như Tổng thống Mỹ Joe Biden, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã chúc mừng chiến thắng của ông Lula da Silva. Các nhà lãnh đạo khu vực Mỹ Latinh gọi chiến thắng của ông Lula da Silva là “thời điểm của hy vọng”.

“Thảm họa” Halloween tại Hàn Quốc

Tối 29/10, tại khu phố Itaewon, Seoul, Hàn Quốc đã xảy ra một “thảm hoạ” giẫm đạp khi hàng trăm nghìn người quy tụ về khu vực khách sạn Hamilton để dự lễ hội Halloween được tổ chức tại đây.

Được biết, Itaewon là khu nổi tiếng giải trí về đêm, thu hút nhiều người trẻ tới các quán bar và nhà hàng. Do đó, sau 3 năm phòng dịch COVID-19, khoảng 100.000 người đã tới đây để trải nghiệm không khí lễ hội mà không cần khẩu trang. Theo truyền thông nước sở tại, con số này lớn gấp 10 lần so với bất kỳ dịp lễ nào.

Khoảng hơn 10h tối (giờ địa phương), các nhà chức trách đã nhận được rất nhiều cuộc gọi kêu cứu vì bị nghẹt thở. Hơn 1.700 người thuộc nhóm ứng cứu khẩn cấp đã được điều động, bao gồm 517 lính cứu hỏa, 1.100 cảnh sát và khoảng 70 nhân viên chính phủ.

Chính quyền thủ đô Seoul cho biết đến sáng 30/10 đã nhận được 355 báo cáo về những người mất tích liên quan đến một vụ giẫm đạp tại Itaewon. Trong khi đó, theo hãng tin News 1 của Hàn Quốc, tính đến sáng 30/10, lực lượng cứu hộ cho biết, tổng cộng 151 người, được xác nhận đã thiệt mạng, 76 người khác bị thương, 57 người khác trong tình trạng nghiêm trọng.

Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol đã chủ trì hai cuộc họp khẩn cấp liên tiếp, ra lệnh cho các quan chức phải nhanh chóng sơ cứu và điều trị những người bị thương, đồng thời chỉ đạo các quan chức điều tra kỹ lưỡng nguyên nhân vụ tai nạn. Tổng thống Yoon đã tuyên bố quốc tang để tưởng niệm các nạn nhân.

Về phần mình, Thị trưởng Seoul Oh Se-hoon, người đang có chuyến thăm châu Âu, đã quyết định trở về nhà sau vụ tai nạn, các quan chức thành phố cho biết.

Vụ giẫm đạp ở Itaewon là thảm họa chết người tồi tệ nhất tại Hàn Quốc kể từ sau vụ chìm phà vào năm 2014 khiến 304 người thiệt mạng, với phần đông là học sinh trung học./.

GS.TS. Nguyễn Hồng Quân (tổng hợp)