Những năm qua, tôn giáo là một trong những nội dung chiến lược được các thế lực thù địch, phản động triệt để lợi dụng nhằm gây mất ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở Việt Nam. Trong đó, chúng đặc biệt triệt để lợi dụng danh nghĩa các tôn giáo được Nhà nước công nhận, cho phép hoạt động để thành lập các hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp để thực hiện mưu đồ gây mất ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội đối với nước ta.

1. Nhận diện bản chất của các nhóm tôn giáo bất hợp pháp

Có thể hiểu: hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp là hội nhóm được thành lập, phát triển trái quy định của pháp luật, có tên gọi dưới hình thức tôn giáo và có hoạt động gây phương hại đến an ninh trật tự. Hoạt động của các hội nhóm này tác động tiêu cực đến đời sống xã hội, vi phạm pháp luật về quy định lập hội, Luật tín ngưỡng, tôn giáo. Tùy từng mục đích của hội nhóm mà có tính chất, mức độ vi phạm khác nhau như: Vi phạm pháp luật của Nhà nước tín ngưỡng, tôn giáo, quy định về xây dựng, lập hội; trái thuần phong mỹ tục, truyền thống văn hóa của dân tộc, gây mất an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội... Nguy hiểm hơn, các đối tượng trong hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp còn móc nối với các thế lực thù địch tiến hành các hoạt động kích động bạo loạn, lật đổ, gây mất đoàn kết dân tộc, xâm phạm an ninh quốc gia ở địa phương.

Qua nghiên cứu, căn cứ theo địa bàn xuất hiện, nguồn gốc xuất xứ và nội dung, phương thức hoạt động, có thể phân chia hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp thành hai nhóm: Nhóm thứ nhất có nguồn gốc hình thành liên quan đến các tôn giáo ở trong nước đã được Nhà nước công nhận, như: Tin lành Đề Ga, Hà Mòn, Giáo hội Tin lành đấng Christ Việt Nam... có nguồn gốc và bản chất liên quan đến Tin lành; Pháp môn Di Lặc, Bửu Tòa Tam giáo... có nguồn gốc và bản chất gắn với Phật giáo, Đạo giáo. Nhóm thứ hai có nguồn gốc từ nước ngoài truyền vào Việt Nam, như: Thanh Hải Vô Thượng sư, Pháp Luân Công, Canh tân đặc sủng... Căn cứ theo danh nghĩa tôn giáo mà các hội nhóm lợi dụng có thể chia ra làm hội nhóm mới hình thành có “tính tôn giáo” như: A mí Sara, Pơ Khắp Brau... và hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp hình thành trong các tôn giáo truyền thống, như: Liên đoàn dân chủ Công giáo Việt Nam, Nhóm Khối Nhơn sanh, Phật giáo Hòa Hảo thuần túy... Dù thuộc nhóm nào thì đặc điểm chung của các hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp luôn tự coi mình là một tổ chức tôn giáo; giáo lý của họ chỉ là sự vay mượn hay chính xác hơn là xuyên tạc, bóp méo giáo lý của các tôn giáo theo hướng mê tín dị đoan để phục vụ cho ý đồ của những kẻ cầm đầu; giáo lý, lễ nghi không có hệ thống và hoàn chỉnh như tôn giáo truyền thống, hàm chứa yếu tố mê tín dị đoan, có màu sắc chính trị.

Các đối tượng sáng lập, cầm đầu thường là những chức sắc, chức việc, tín đồ bất mãn; người có uy tín trong tôn giáo, dân tộc, thậm chí cả số đối tượng cơ hội chính trị. Số đối tượng này triệt để lợi dụng những vấn đề bức xúc, khó khăn mà người dân không tự giải quyết được để tác động, lôi kéo họ dựa vào niềm tin tâm linh nhằm giải thoát những vướng mắc về tâm lý và tư tưởng đang nảy sinh. Chúng yêu cầu số người tham gia hội nhóm không thực hiện phong tục tập quán và tín ngưỡng truyền thống của dân tộc, không chấp hành pháp luật hay tham gia các chương trình, chính sách phát triển kinh tế, xã hội ở địa phương; kích động tư tưởng dân tộc hẹp hòi, phân biệt, chia rẽ người Kinh với người dân tộc thiểu số nhằm thu hút người dân để thực hiện mưu đồ ly khai, tự trị ở các vùng dân tộc, hình thành tổ chức phản động chống phá ta; thực hiện hoạt động mê tín, dị đoan, thực hành tín ngưỡng phản khoa học, phi đạo đức và văn hóa; trong đó, có những hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp còn ráo riết thực hiện các hoạt động cản trở việc thực hiện các chính sách phát triển kinh tế, xã hội, xâm phạm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tại địa phương.

- Về nguyên nhân, điều kiện hình thành của các hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp

Do điều kiện kinh tế, xã hội và sự tác động của xu thế toàn cầu hóa trong bối cảnh Việt Nam hội nhập quốc tế sâu rộng trên tất cả lĩnh vực của xã hội; trong đó, các đối tượng triệt để lợi dụng điều kiện kinh tế khó khăn, trình độ dân trí thấp của người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa; cộng với yếu tố tâm lý bất lực không làm chủ được tự nhiên, xã hội của con người để thu hút người dân tham gia hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp. Bên cạnh đó, do xu hướng phân ly trong tín ngưỡng, tôn giáo truyền thống; hệ thống pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo còn những hạn chế, bất cập gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo, của cơ quan chức năng và nhất là xuất phát từ âm mưu, ý đồ của các thế lực thù địch lợi dụng tôn giáo, tín ngưỡng để gây mất ổn định về an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội nhằm mục tiêu chống phá nước ta.

Qua nghiên cứu, có thể khái quát một số phương thức, thủ đoạn cơ bản mà các thế địch thù địch lợi dụng hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp để phá hoại an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội nước ta thời gian gần đây như sau:

Thứ nhất, thông qua việc lập ra các hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp, các thế lực thù địch đã lôi kéo, mua chuộc quần chúng, tín đồ để tập hợp lực lượng tiến hành các hoạt động phá hoại an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở một số địa phương. Một số hội nhóm còn tìm cách khoét sâu hoặc phóng đại những hạn chế, thiếu sót của chính quyền và cán bộ, đảng viên trong thực hiện chính sách dân tộc, tôn giáo, vu cáo Nhà nước vi phạm dân chủ, nhân quyền, vu cáo chính quyền vi phạm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo. Qua đó, các thế lực thù địch tìm cách lợi dụng vấn đề tôn giáo chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, kích động tư tưởng ly khai chống phá Việt Nam. Hay là “Hội thánh Đức Chúa Trời”, dù mới chỉ xuất hiện tại Việt Nam song đã phát triển mạnh và hoạt động bất hợp pháp ở hơn 20 tỉnh, thành phố với hàng nghìn người tham gia ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống xã hội, gây tâm lý bức xúc, hoang mang trong một bộ phận quần chúng và tín đồ các tôn giáo, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.

Thứ hai, chúng triệt để lợi dụng chiêu bài “tôn giáo hóa dân tộc” để thâm nhập, lôi kéo, tập hợp vận động, lôi kéo đồng bào dân tộc thiểu số hình thành hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp trên địa bàn qua đó nhằm thành lập các tổ chức phản động trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Thông qua các hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp này, chúng triệt để tập trung móc nối, lôi kéo người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số làm nòng cốt để lôi kéo, tập hợp người tham gia cản trở việc thực thi chính sách, pháp luật, xâm phạm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; kích động, gây mâu thuẫn, chia rẽ giữa người có đạo với quần chúng nhân dân, gây ảnh hưởng đến khối đại đoàn kết toàn dân tộc ở địa phương.

Thứ ba, số đối tượng cầm đầu, cốt cán trong hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp lợi dụng hạn chế, thiếu sót của chính quyền và cán bộ đảng viên trong thực hiện chính sách dân tộc, tôn giáo, bảo vệ môi trường, đền bù giải phóng mặt bằng... hoặc lợi dụng việc cơ quan chức năng xử lý các đối tượng lợi dụng tôn giáo, tín ngưỡng vi phạm pháp luật để thu thập tài liệu, chứng cứ cung cấp cho bên ngoài tuyên truyền vu cáo Nhà nước vi phạm dân chủ, nhân quyền; tạo cớ cho bên ngoài can thiệp vào nội bộ nước ta. Ở bên ngoài, các tổ chức phản động lưu vong ráo riết vận động Việt kiều, người nước ngoài ủng hộ kinh phí, vật chất, phương tiện rồi tìm cách đưa vào trong nước để “nuôi dưỡng, hậu thuẫn” các đối tượng trong các hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp trong nước hoạt động quyết liệt, tích cực hơn.

2. Một số giải pháp phòng ngừa, đấu tranh

Nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh với hoạt động nêu trên, thời gian tới, cần tập trung thực hiện hiệu quả một số giải pháp trọng tâm như sau:

Một là, tiếp tục xây dựng, củng cố hệ thống chính trị, đặc biệt là ở cấp cơ sở vững mạnh, trong sạch, thực hiện tốt hơn dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy đầy đủ quyền làm chủ của Nhân dân; xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc dựa trên nền tảng khối liên minh công, nông, trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng; tiếp tục thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế, xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030; Chương trình giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025 nhằm không ngừng nâng cao trình độ dân trí, văn hóa, xã hội cho các tầng lớp nhân dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa. Quan tâm xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân; xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân; xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân trên địa bàn vững mạnh, thực sự là nòng cốt trong giữ vững an ninh trật tự tại địa phương.

Hai là, công tác đấu tranh, phòng ngừa sự hình thành, phát triển của các hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp ở nước ta cần phải được tiến hành song song với công tác đảm bảo ngày càng tốt hơn quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của Nhân dân trên cơ sở pháp luật. Các cơ quan chức năng cần thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước về tôn giáo, đặc biệt là quản lý và định hướng các sinh hoạt, hoạt động tín ngưỡng theo thuần phong mỹ tục của dân tộc và phù hợp với luật pháp. Tăng cường xây dựng đời sống văn hóa, tinh thần phong phú, lành mạnh cho mọi người dân, nhằm tạo “sức đề kháng”,“miễn dịch” mạnh mẽ trước hoạt động lợi dụng tôn giáo, tín ngưỡng nói chung và việc thành lập hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp nói riêng gây mất an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở địa phương.

Ba là, các ban, bộ, ngành chức năng chủ động thường xuyên tuyên truyền nâng cao nhận thức cho Nhân dân, tín đồ, chức sắc tôn giáo về chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước ta về tín ngưỡng, tôn giáo; bản chất của hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp và âm mưu, ý đồ của các đối tượng chủ mưu, cầm đầu lợi dụng hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp để xâm phạm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở địa phương, làm cho tín đồ, chức sắc và người dân hiểu rằng, đấu tranh với hoạt động lợi dụng hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp để vi phạm pháp luật cũng là bảo vệ tôn giáo chân chính và quyền lợi của chính họ. Để từ đó khuyến khích, thúc đẩy Nhân dân, tín đồ, chức sắc tự giác tham gia vào công tác phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặn hoạt động lợi dụng việc thành lập hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp. Chú trọng đẩy mạnh công tác vận động quần chúng và tranh thủ chức sắc tôn giáo, phát huy tác dụng của các đoàn thể tôn giáo yêu nước trong phòng ngừa, đấu tranh có hiệu quả với đối tượng có hoạt động lợi dụng dân tộc, tôn giáo để chống phá nước ta.

Bốn là, chủ động triển khai đồng bộ các mặt công tác phòng ngừa, đấu tranh với số đối tượng cốt cán, cầm đầu các hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp; trong đó cần tập trung nắm âm mưu, phương thức, thủ đoạn hoạt động của bên ngoài; các cá nhân, tổ chức nước ngoài có hoạt động ủng hộ, tài trợ, giúp đỡ, liên kết với hội nhóm trong nước... để có sự phân công, phân cấp lực lượng cụ thể triển khai công tác đấu tranh, ngăn chặn; khẩn trương thu thập, củng cố tài liệu, chứng cứ, kiên quyết xử lý số cầm đầu, kết hợp với cảm hóa, thuyết phục tạo điều kiện để quần chúng bị ảnh hưởng, tác động được quay về sinh hoạt tôn giáo thuần túy; giảm đối tượng, địa bàn bị tác động, ảnh hưởng bởi hoạt động của tổ chức. Chủ động phát hiện, kiểm soát hoạt động chỉ đạo đưa tiền, hàng của bên ngoài vào trong nước. Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các cơ quan chức năng tham mưu bổ sung, hoàn thiện pháp luật làm căn cứ, cơ sở giải quyết, xử lý, giải quyết các hội nhóm bất hợp pháp nói chung, hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp nói riêng.

Năm là, thường xuyên đăng tin, bài, phóng sự tuyên truyền, phản bác luận điệu xuyên tạc, vu cáo Việt Nam về vấn đề dân chủ, nhân quyền, tự do tôn giáo; đấu tranh, ngăn chặn, vô hiệu hóa không để tổ chức, cá nhân phản động lợi dụng không gian mạng để móc nối, liên kết, đào tạo, lôi kéo người dân tham gia các hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp. Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền và đấu tranh đối ngoại làm cho các nước, các tổ chức quốc tế hiểu đúng, hiểu đầy đủ về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và thành tựu đã đạt được trong việc đảm bảo tự do tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam. Đặc biệt, cần tuyên truyền tới đông đảo quần chúng trong nước, kiều bào ta ở nước ngoài hiểu đúng bản chất hoạt động vi phạm pháp luật của các hội nhóm tôn giáo bất hợp pháp làm cơ sở để đấu tranh, ngăn chặn hiệu quả với luận điệu xuyên tạc, vu cáo, chống phá Nhà nước ta./.

(Bài đăng trên Bản tin Thông tin Báo cáo viên số 07/2023)

Đại tá, ThS. Nguyễn Thanh Bình

Bộ Công an